Kev Tshawb Fawb Txog Keeb Kwm thiab Nws Txoj Kev Sib Raug Zoo rau Dab Neeg
Kev tshawb nrhiav txog tej khoom qub txeeg qub teg feem ntau yog ib qho kev tshawb fawb uas "khawb av yav dhau los" los ntawm cov khoom xws li cov tais diav av nplaum, pob txha, cov tsev qub, lossis cov cim ntawm cov chaw nyob. Lub caij no, cov dab neeg - uas suav nrog cov lus dab neeg, cov dab neeg, cov dab neeg, cov nkauj, cov khawv koob, cov kab lig kev cai hais lus, thiab txawm tias cov lus txwv - feem ntau suav hais tias yog cov cuab yeej cuab tam kab lis kev cai uas nyob hauv zej zog thiab tau dhau los ntawm ib tiam dhau ib tiam. Thaum xub thawj siab ib muag, ob qho zoo li sib txawv: kev tshawb nrhiav txog tej khoom qub txeeg qub teg vam khom cov pov thawj khoom siv, thaum cov dab neeg vam khom cov lus, kev nco, thiab kev coj noj coj ua. Txawm li cas los xij, thaum kuaj xyuas ze dua, kev tshawb nrhiav txog tej khoom qub txeeg qub teg thiab cov dab neeg muaj feem cuam tshuam ze thiab ua tiav ib leeg hauv kev nkag siab txog keeb kwm thiab tus kheej ntawm ib lub zej zog.
Kev Tshawb Fawb Txog Keeb Kwm: Nyeem Yav Dhau Los Los Ntawm Cov Khoom Siv
Kev tshawb nrhiav txog tej khoom qub txeeg qub teg ua haujlwm siv cov txheej txheem tshawb fawb: kev tshawb nrhiav, kev khawb av, kev sau ntawv, kev tshuaj xyuas hauv chaw kuaj mob, kev teem hnub tim, thiab kev txhais cov ntsiab lus ntawm cov khoom pom. Cov khoom pom tsis sawv ib leeg; lawv tus nqi tshwm sim thaum cov kws tshawb nrhiav txog tej khoom qub txeeg qub teg muab lawv tso rau hauv cov ntsiab lus ntawm lub sijhawm thiab qhov chaw. Piv txwv li, cov khoom siv av nplaum tuaj yeem muab cov lus qhia txog kev lag luam, thev naus laus zis, cov qauv kev noj haus, thiab kev sib cuag kab lis kev cai. Cov qauv tsev tuaj yeem qhia txog kev ua koob tsheej, kev sib raug zoo, lossis kev lag luam. Txawm tias cov chaw ua noj hauv chav ua noj tuaj yeem qhia txog hom zaub mov, lub caij nyob, thiab kev hloov pauv ib puag ncig.
Txawm li cas los xij, kev tshawb nrhiav txog keeb kwm yav dhau los kuj muaj kev txwv. Cov cim qhia txog cov khoom siv feem ntau tsis qhia txog lub ntsiab lus ntawm cov cim uas tib neeg xav thaum lub sijhawm ntawd. Qhov no yog qhov uas cov dab neeg tuaj yeem yog qhov chaw ntawm lub ntsiab lus - tsis yog "ib qho pov thawj," tab sis ua lub qhov rais rau hauv seb lub zej zog saib qee qhov chaw, cov xwm txheej, thiab cov khoom li cas.
Dab Neeg: Kev Nco Txog Ua Ke
Cov dab neeg yog ib qho kev qhia txog kab lis kev cai ua ke, feem ntau yog kis los ntawm kev hais lus lossis los ntawm kev lig kev cai. Cov dab neeg txog keeb kwm hauv zos, cov dab neeg ntawm cov neeg muaj hwj chim, cov dab neeg txog kev puas tsuaj, lossis cov lus txwv tsis pub ua ntawm qee qhov chaw suav tias yog cov dab neeg. Cov dab neeg tsis yog ib txwm muaj tseeb hauv keeb kwm, tab sis nws qhia txog cov ntaub ntawv hauv zej zog: cov nqi, kev ntshai, kev cia siab, kev raug cai ntawm lub hwj chim, tus kheej pawg, thiab kev sib raug zoo ntawm tib neeg nrog xwm.
Txaus siab kawg li, cov dab neeg feem ntau muaj feem cuam tshuam nrog cov chaw tiag tiag: cov pob zeb loj uas suav tias yog dawb huv, cov roob uas ntseeg tias yog qhov chaw nyob hauv lub tsev teev ntuj, cov qhov tsua uas hu ua "qhov rooj mus rau lwm lub ntiaj teb", lossis cov chaw puas tsuaj uas cuam tshuam nrog qee lub nceeg vaj. Qhov kev sib txuas no yog qhov ua rau cov dab neeg muaj feem cuam tshuam rau kev tshawb nrhiav txog keeb kwm yav dhau los.
Lus dab neeg ua ib qho cim qhia txog qhov chaw ntawm cov chaw archaeological
Feem ntau, cov dab neeg ua haujlwm ua daim ntawv qhia kab lis kev cai. Cov npe chaw, cov lus dab neeg, thiab cov kev cai hauv zos tuaj yeem coj cov kws tshawb fawb mus rau thaj chaw uas muaj peev xwm tuav cov seem tseem ceeb. Piv txwv li, cov dab neeg ntawm "lub nroog poob dej" hauv ib lub pas dej tuaj yeem ua rau kev tshawb fawb geomorphological thiab kev tshawb fawb archaeological nrhiav cov cim ntawm cov chaw nyob thaum ub uas npog los ntawm cov av qeeg. Cov dab neeg ntawm "kev thaum ub" siv los ntawm cov tub rog lossis cov tub luam tuaj yeem muab cov lus qhia rau qhov muaj nyob ntawm cov kev thauj mus los thaum ub, cov choj, lossis cov chaw thauj mus los.
Txawm li cas los xij, nws yog ib qho tseem ceeb uas yuav tsum nco ntsoov: dab neeg tsis yog GPS coordinates. Nws zoo li lub compass uas taw qhia rau qhov kev taw qhia uas ua tau. Cov kws tshawb fawb txog keeb kwm yav dhau los tseem yuav tsum txheeb xyuas nws los ntawm cov txheej txheem kev tshawb fawb - kawm txog topography, mapping, siv satellite lossis LIDAR imagery yog tias muaj, thiab tom qab ntawd tshuaj xyuas qhov kev faib tawm ntawm cov khoom qub ntawm qhov chaw ua ntej txiav txim siab khawb av.
Dab Neeg Ua Ib Lub Hauv Paus Rau Kev Txhais Lus
Thaum twg nrhiav tau lawm, cov dab neeg dab neeg tuaj yeem pab txhais cov txheej txheem, tshwj xeeb tshaj yog hais txog lub ntsiab lus cim thiab kev ua haujlwm hauv zej zog. Piv txwv li, lub punden terraced tsis yog tsuas yog lub tsev pob zeb tiered xwb, tab sis kuj tseem yuav txuas nrog cov tswv yim cosmological hauv zos ntawm lub roob ua lub hauv paus ntawm lub ntiaj teb. Cov dab neeg dab neeg txog "cov chaw nyob ntawm cov poj koob yawm txwv" tuaj yeem piav qhia vim li cas qee qhov chaw tseem siv rau kev ua kab ke niaj hnub no, txawm tias cov qauv qub tau rov qab los ntau dua.
Hauv cov ntsiab lus no, cov dab neeg pab cov kws tshawb fawb txog keeb kwm yav dhau los nkag siab txog "kev sau keeb kwm ntawm qhov chaw": qhov chaw hloov pauv lub ntsiab lus li cas raws sijhawm. Ib qho chaw uas yog ib qho chaw nyob tuaj yeem dhau los ua qhov chaw dawb huv, lossis rov qab los: ib qho chaw ua kev cai dab qhuas tuaj yeem dhau los ua qhov chaw nyob tom qab muaj kev hloov pauv hauv zej zog thiab kev nom kev tswv.
Kev ntxhov siab ntawm "Qhov tseeb" thiab "Dab neeg"
Kev sib raug zoo ntawm kev tshawb nrhiav txog keeb kwm thiab dab neeg tsis yog ib txwm sib haum xeeb. Qee zaum cov kev tshawb pom txog keeb kwm tsis sib haum xeeb nrog cov dab neeg nrov. Ib qho chaw uas cov neeg hauv zos ntseeg tias yog "lub tsev ntawm tus vaj ntxwv" yuav raug piav qhia meej dua hauv kev tshawb nrhiav txog keeb kwm raws li lub tsev nyob ib txwm lossis lub tsev tswj hwm. Ntawm qhov tod tes, cov neeg hauv zos yuav xav tias kev txhais lus ntawm kev tshawb fawb txo qhov dawb huv ntawm qhov chaw, tshwj xeeb tshaj yog tias kev khawb av raug pom tias yog kev cuam tshuam cov dab neeg poj koob yawm txwv lossis ua txhaum cai.
Qhov no yog qhov uas kev tshawb fawb txog kev coj ncaj ncees tseem ceeb heev. Kev tshawb fawb txog keeb kwm yav dhau los niaj hnub no mus dhau qhov kev nrhiav "qhov tseeb ntawm kev kawm" los xav txog nws qhov cuam tshuam rau zej zog. Kev sib tham, kev sab laj, thiab kev koom tes nrog cov zej zog hauv zos tuaj yeem tiv thaiv kev tsis sib haum xeeb thiab ua kom muaj kev txhais lus zoo dua. Cov dab neeg tsis tas yuav tsum "pov thawj tias yog lossis tsis yog"; nws tuaj yeem nkag siab tias yog li cas cov zej zog tsim lub ntsiab lus los ntawm yav dhau los.
Kev Dab Neeg, Kev Txheeb Xyuas, thiab Kev Cai Lij Choj
Cov dab neeg feem ntau yog lub hauv paus ntawm tus kheej hauv zos. Thaum ib cheeb tsam koom nrog qee cov lus dab neeg, cov chaw keeb kwm ib puag ncig tau txais qhov tseem ceeb: ua pov thawj ntawm kev ua koob tsheej ntawm cov poj koob yawm txwv, cov chaw ua kev cai dab qhuas, lossis cov cim ntawm keeb kwm. Qhov no tuaj yeem muaj qhov cuam tshuam zoo rau kev khaws cia - vim tias lub zej zog xav tias muaj tus tswv thiab saib xyuas.
Tiam sis kuj muaj kev pheej hmoo. Thaum ib zaj dab neeg folkloric siv rau kev nom kev tswv lossis kev lag luam, kev txhais lus ntawm yav dhau los tuaj yeem ua rau muaj kev ntxub ntxaug. Piv txwv li, cov lus dab neeg uas qhuas ib pawg tuaj yeem zais cov kev pab ntawm lwm pawg, lossis cov dab neeg txhawb nqa rau kev ncig tebchaws tuaj yeem ua rau cov keeb kwm nyuaj dua. Kev tshawb fawb txog keeb kwm ua haujlwm ua qhov sib npaug: muab cov ntaub ntawv nyeem thaum tseem muaj kev nkag siab rau cov txiaj ntsig kab lis kev cai.
Cov dab neeg ua ib qho "Cov Ntaub Ntawv" ntawm Cov Xwm Txheej Ntuj thiab Kev Puas Tsuaj
Muaj ntau zaj dab neeg txog tej yam uas yuav ua rau neeg nco txog tej xwm txheej phem xws li dej nyab loj, roob hluav taws tawg, av qeeg, lossis tsunami. Txawm hais tias muaj tej yam txawv txawv nyob hauv ntiaj teb los xij, cov dab neeg tseem ceeb feem ntau yog raws li tej xwm txheej tiag tiag. Kev tshawb nrhiav txog keeb kwm av qeeg thiab kev tshawb fawb txog lub ntiaj teb tuaj yeem sim qhov no los ntawm kev soj ntsuam cov av qeeg, kev hloov pauv ntawm ntug dej hiav txwv, lossis kev sib sau ua keeb kwm. Yog tias ib zaj dab neeg hais txog "dej hiav txwv nkag mus tob rau hauv av" thiab pom cov xuab zeb hauv dej hiav txwv nyob rau ntawm qhov chaw ntawd hauv ib txheej tshwj xeeb, cov dab neeg no tuaj yeem muab cov lus qhia tseem ceeb thaum ntxov.
Txoj kev qhia no qhia tau hais tias cov dab neeg tsis yog ib hom kev lom zem xwb, tab sis yog ib hom kev khaws cia cov kev paub hauv zej zog uas khaws cia cov kev paub ua ke. Hauv cov ntsiab lus ntawm kev txo kev puas tsuaj niaj hnub no, kev tshawb fawb txog ntau yam kev kawm sib txawv no tseem ceeb dua.
Kev Tiv Thaiv Qhov Chaw: Thaum Cov Dab Neeg Los Ua Cov Tiv Thaiv
Hauv qee qhov chaw, kev ntseeg txog cov chaw dawb huv yeej tiv thaiv cov khoom qub txeeg qub teg kom tsis txhob raug rhuav tshem. Cov kev txwv tsis pub coj pob zeb, kev txwv tsis pub txiav qee cov ntoo, lossis kev ua kevcai txhua xyoo tuaj yeem tso cai rau cov chaw khaws cia yam tsis muaj kev cuam tshuam ntawm lub xeev. Txawm li cas los xij, muaj ib sab rov qab: kev dawb huv kuj tseem tuaj yeem cuam tshuam kev tshawb fawb yog tias tsis muaj kev sib txuas lus zoo. Qhov kev sib tw yog nrhiav kev sib koom ua ke: kev hwm cov txiaj ntsig kab lis kev cai thaum tswj hwm cov ntaub ntawv tshawb fawb tseem ceeb rau kev khaws cia mus ntev.
Nqa Ob Txoj Kev Paub Ua Ke
Kev tshawb txog keeb kwm yav dhau los thiab kev dab neeg yog ob txoj hauv kev los paub txog yav dhau los. Kev tshawb txog keeb kwm yav dhau los muaj cov cim qhia uas tuaj yeem ntsuas, sau hnub tim, thiab piv rau lwm yam. Kev dab neeg muaj lub ntsiab lus tseem ceeb, txuas nrog kev xav, kev coj ncaj ncees, thiab tus kheej. Thaum muab coj los ua ke, peb tau txais daim duab tiav dua: yav dhau los tsis yog tsuas yog lub sijhawm ntawm cov khoom xwb, tab sis kuj yog kev paub ntawm tib neeg uas tsim cov dab neeg.
Hauv kev coj ua zoo tshaj plaws, cov kws tshawb fawb txog keeb kwm tsis saib cov dab neeg ua "cov ntaub ntawv raw" kom raug, tab sis yog kev paub hauv zos uas yuav tsum nkag siab hauv cov ntsiab lus. Ntawm qhov tod tes, cov zej zog tuaj yeem saib kev tshawb fawb txog keeb kwm tsis yog kev hem thawj rau kev lig kev cai, tab sis ua ib qho cuab yeej los txhim kho lawv txoj kev nkag siab txog lawv cov poj koob yawm txwv thiab keeb kwm ntawm lawv qhov chaw nyob.
Kev kaw
Kev sib raug zoo ntawm kev tshawb nrhiav txog tej khoom qub thiab dab neeg yog ib qho ntawm cov khoom thiab cov dab neeg, ntawm thaj av uas muaj cov seem thiab cov kev nco uas muaj lub ntsiab lus. Cov dab neeg tuaj yeem coj cov kws tshawb nrhiav txog tej khoom qub mus rau qhov chaw tshawb pom, pab txhais cov haujlwm thiab cov cim, thiab qhia tias ib qho chaw tseem nyob li cas hauv lub siab ntawm lub zej zog. Kev tshawb nrhiav txog tej khoom qub, ua rau, tuaj yeem sim, ntxiv, lossis rov xav txog cov dab neeg ntawm yav dhau los nrog cov pov thawj khoom siv uas lees paub tau.
Thaum ob qho no raug muab sib xyaw ua ke los ntawm kev tshuaj xyuas thiab kev ncaj ncees, peb tsis yog tsuas yog tau txais keeb kwm tseeb dua xwb, tab sis kuj tseem muaj cov cuab yeej cuab tam kab lis kev cai uas muaj txiaj ntsig ntau dua - keeb kwm uas tsis khov hauv tsev khaws puav pheej, tab sis txuas ntxiv sib tham nrog cov zej zog uas tau txais nws. Yog tias yav dhau los yog ib qho kev sib tw loj, ces kev tshawb nrhiav txog keeb kwm yav dhau los pab txhawb cov khoom, thiab cov dab neeg pab txhawb rau daim duab tiav.