Kev Sib Raug Zoo Thoob Ntiaj Teb hauv Middle East
Pendahuluuan
Middle East tau ntev los ua qhov chaw tseem ceeb hauv kev kawm txog kev sib raug zoo thoob ntiaj teb vim nws qhov chaw nyob hauv thaj chaw tseem ceeb, cov khoom siv ntuj tsim nplua nuj, thiab keeb kwm kev nom kev tswv nyuaj thiab hloov pauv. Raws li ib qho ntawm cov cheeb tsam uas muaj kev hloov pauv ntau tshaj plaws hauv ntiaj teb, Middle East nthuav tawm cov teeb meem tshwj xeeb thiab cov cib fim rau kev sib raug zoo thoob ntiaj teb. Tsab xov xwm no lub hom phiaj yog los tshuaj xyuas ntau yam ntawm kev sib raug zoo thoob ntiaj teb hauv thaj av, suav nrog kev nom kev tswv, kev tsis sib haum xeeb, kev lag luam, thiab lub luag haujlwm ntawm cov hwj chim loj hauv kev txhawb nqa kev ruaj ntseg thiab kev tsis ruaj khov hauv thaj av.
Keeb Kwm thiab Keeb Kwm
Middle East muaj keeb kwm ntev uas tau tsim los ntawm ntau lub tebchaws, kev ntseeg, thiab kab lis kev cai. Txij li lub tebchaws Persian mus rau lub tebchaws Ottoman mus rau kev tswj hwm sab hnub poob, tag nrho cov no tau tawm hauv qhov cim tseem ceeb rau cov qauv cheeb tsam tam sim no. Kev tshawb pom roj thaum ntxov xyoo pua 20th tau ua rau muaj kev nplua nuj ntawm kev lag luam thiab nyiam cov neeg muaj hwj chim loj xws li Tebchaws Meskas, Tebchaws Askiv, thiab Soviet Union. Qhov muaj cov hwj chim sab nraud no tau pab txhawb rau kev hloov pauv nyuaj hauv kev nom kev tswv hauv cheeb tsam.
Kev nom kev tswv thiab Lub zog
Kev nom kev tswv hauv Middle East muaj ntau hom kev tswj hwm, txij li kev tswj hwm tag nrho thiab kev tswj hwm pej xeem mus txog kev tswj hwm authoritarian. Saudi Arabia thiab Iran feem ntau raug hais tias yog cov neeg tseem ceeb. tseem ceeb hauv kev nom kev tswv hauv cheeb tsam vim nws txoj kev cuam tshuam kev lag luam thiab lub zog tub rog. Kev sib tw ntawm ob lub teb chaws qhia txog kev tsis sib haum xeeb dav dav ntawm Sunnis thiab Shiites, ob ceg tseem ceeb ntawm Islam.
Kev tsis sib haum xeeb sab hauv xws li Tsov Rog Hauv Tebchaws Syrian, tsov rog hauv Yemen, thiab kev tsis ruaj khov hauv Libya tau ua rau muaj kev cov nyom loj rau kev ruaj khov hauv cheeb tsam. Lub caij no, qhov teeb meem Palestine-Israel tseem yog qhov ua rau muaj kev kub ntxhov tas mus li. Kev sib hais haum thiab kev sib tham txog kev thaj yeeb feem ntau raug cuam tshuam los ntawm kev tsis ntseeg siab tob ntawm ob tog thiab kev cuam tshuam los ntawm sab nraud.
Kev Sib Tham thiab Kev Koom Tes
Kev sib raug zoo ntawm cov nom tswv hauv Middle East feem ntau tsis ruaj khov thiab muaj kev sib koom tes tshwj xeeb. Saudi Arabia thiab lwm lub tebchaws Gulf, cov tswv cuab ntawm Gulf Cooperation Council (GCC), feem ntau tsim kev sib koom tes los sib npaug lub hwj chim ntawm Iran. Lub caij no, Iran tau txhawb nws txoj kev sib raug zoo nrog cov pab pawg zoo li Hezbollah hauv Lebanon thiab Houthis hauv Yemen.
Cov teb chaws sab hnub poob, tshwj xeeb yog Tebchaws Meskas, ua lub luag haujlwm tseem ceeb hauv txoj cai txawv teb chaws hauv Middle East. Tebchaws Meskas txhawb nqa Ixayees, muag riam phom rau cov xeev Gulf, thiab kev cuam tshuam tub rog hauv ntau yam kev tsis sib haum xeeb tau dhau los ua cov ntsiab lus tseem ceeb ntawm thaj tsam. Lavxias kuj tau tsim nws tus kheej ua tus neeg ua si tseem ceeb hauv thaj tsam los ntawm kev txhawb nqa Bashar al-Assad tsoomfwv hauv Syria thiab tsim kev sib raug zoo nrog Iran.
Kev Lag Luam thiab Cov Khoom Siv Ntuj
Lub Middle East muaj roj thiab roj av ntau ua rau nws yog ib cheeb tsam tseem ceeb rau kev lag luam thoob ntiaj teb. Cov teb chaws xws li Saudi Arabia, United Arab Emirates, thiab Qatar muaj cov roj av ntau tshaj plaws hauv ntiaj teb thiab ua lub luag haujlwm tseem ceeb hauv Lub Koom Haum ntawm Cov Tebchaws Xa Khoom Roj (OPEC).
Txawm li cas los xij, lawv txoj kev vam khom rau kev xa tawm roj ntau ua rau lawv cov kev lag luam muaj kev pheej hmoo rau kev hloov pauv ntawm cov nqi roj thoob ntiaj teb. Qee lub tebchaws tau sim ua kom lawv cov kev lag luam muaj ntau yam los ntawm kev nqis peev hauv kev ncig tebchaws, thev naus laus zis, thiab kev nyiaj txiag, tab sis cov teeb meem hauv zej zog thiab kev nom kev tswv feem ntau cuam tshuam cov kev siv zog no.
Kev tsis sib haum xeeb thiab Keamanan
Cov teeb meem kev ruaj ntseg hauv Middle East nthuav dav tshaj qhov kev tsis sib haum xeeb ntawm ntau lub xeev mus rau suav nrog kev ua phem thiab kev ua phem heev. Cov pab pawg zoo li ISIS tau nthuav kev ntshai thoob plaws thaj tsam thiab cuam tshuam rau kev ruaj ntseg thoob ntiaj teb. Kev siv zog los tawm tsam kev ua phem tau koom nrog kev koom tes thoob ntiaj teb dav dav, tab sis kev nthuav dav ntawm kev ua phem thiab kev xav phem tseem yog qhov kev hem thawj loj.
Tsis tas li ntawd xwb, kev nthuav dav riam phom, tshwj xeeb yog riam phom nuclear, yog ib qho teeb meem rhiab heev. Iran txoj kev pab cuam nuclear tau nyiam thoob ntiaj teb thiab tau ua rau muaj ntau yam kev rau txim thiab kev pom zoo , xws li Joint Comprehensive Plan of Action (JCPOA), uas tom qab ntawd tau tso tseg los ntawm tsoomfwv Meskas hauv qab Thawj Tswj Hwm Donald Trump.
Lub Luag Haujlwm ntawm Cov Koom Haum Thoob Ntiaj Teb
Cov koom haum thoob ntiaj teb xws li UN, Arab League, thiab OPEC ua lub luag haujlwm tseem ceeb hauv kev coj kev nom kev tswv hauv Middle East. UN feem ntau yog tus pab cuam hauv kev tsis sib haum xeeb, txawm hais tias nws cov txiaj ntsig tsis zoo ib txwm vim muaj kev tsis sib haum xeeb ntawm lub teb chaws hauv Pawg Sab Laj Kev Ruaj Ntseg.
Lub Koom Haum Arab, uas tau tsim tsa los ntawm lub hom phiaj ntawm kev txhawb nqa kev sib koom siab ntawm Arab thiab kev daws teeb meem sab hauv, feem ntau ntsib teeb meem hauv kev sib koom siab ntawm nws cov tswv cuab. Txawm li cas los xij, nws tseem yog lub platform tseem ceeb rau kev sib tham hauv cheeb tsam.
Yav Tom Ntej ntawm Middle East
Yav tom ntej ntawm Middle East tseem muaj kev tsis paub meej. Cov teeb meem suav nrog kev daws teeb meem kev tsis sib haum xeeb ntev, kev hloov pauv nom tswv sab hauv, thiab kev sib txawv ntawm kev lag luam. Txawm hais tias muaj kev siv zog hloov pauv hauv ntau lub tebchaws, xws li Saudi Arabia's Vision 2030, uas Crown Prince Mohammed bin Salman tau txhawb nqa, kev siv cov phiaj xwm loj no tseem raug kev cov nyom los ntawm ntau yam kev cuam tshuam hauv zej zog thiab kev nom kev tswv.
Cov teeb meem ib puag ncig xws li kev tsis txaus dej thiab kev hloov pauv huab cua ntxiv rau qhov nyuaj ntawm cov teeb meem uas twb muaj lawm. Hauv qhov xwm txheej no , kev koom tes hauv cheeb tsam thiab thoob ntiaj teb yog qhov tseem ceeb rau kev daws cov teeb meem hla ciam teb no.
Xaus
Kev sib raug zoo thoob ntiaj teb hauv Middle East qhia txog keeb kwm nplua nuj, kev nom kev tswv nyuaj, thiab kev lag luam hloov pauv tas li. Kev sib ntaus sib tua ntawm lub hwj chim ntawm ntau lub teb chaws, kev cuam tshuam ntawm lub hwj chim sab nraud, thiab cov teeb meem kev lag luam thiab kev sib raug zoo ua rau muaj kev hloov pauv nyuaj heev. Hauv kev siv zog los tsim kom muaj kev ruaj khov thiab kev txhim kho kom ruaj khov, kev coj ua zoo ntawm kev sib raug zoo thiab kev koom tes thoob ntiaj teb zoo yog cov yuam sij tseem ceeb.
Yog li ntawd, nws yog ib qho tseem ceeb rau cov thawj coj hauv cheeb tsam thiab thoob ntiaj teb kom txuas ntxiv koom nrog kev sib tham tsim kho, hwm lub teb chaws txoj cai, thiab nrhiav kev daws teeb meem ruaj khov rau cov teeb meem uas cuam tshuam kev thaj yeeb thiab kev vam meej hauv Middle East. Thaum ua li ntawd, muaj kev cia siab tias thaj av tuaj yeem ua tiav kev ruaj ntseg ntau dua thiab ua rau muaj kev pab zoo rau kev ruaj ntseg thoob ntiaj teb thiab kev vam meej.