Cov Kev Xav Txog Kev Sib Raug Zoo Thoob Ntiaj Teb: Kev Tshuaj Xyuas Lub Hauv Paus ntawm Kev Xav Txog Kev Nom Kev Tswv Thoob Ntiaj Teb
Hauv kev kawm txog kev sib raug zoo thoob ntiaj teb, cov kev xav muab lub hauv paus tseem ceeb rau kev nkag siab txog cov kev hloov pauv nyuaj uas tswj kev sib cuam tshuam ntawm cov xeev, cov neeg ua yeeb yam tsis yog lub xeev, thiab cov koom haum thoob ntiaj teb. Thaum lub ntiaj teb sib txuas ntxiv thiab cov teeb meem thoob ntiaj teb nyuaj zuj zus, kev nkag siab cov kev xav no tseem ceeb zuj zus. Tsab xov xwm no yuav tham txog ntau lub tswv yim tseem ceeb hauv kev sib raug zoo thoob ntiaj teb: Realism, Liberalism, Constructivism, Marxism, thiab Critical Theory, txhua tus muab txoj hauv kev tshwj xeeb los tshuaj xyuas cov xwm txheej thoob ntiaj teb.
Kev Muaj Tseeb: Kev Nyiam thiab Lub Hwj Chim
Kev muaj tiag yog ib qho ntawm cov kev xav qub tshaj plaws hauv kev sib raug zoo thoob ntiaj teb, hais txog qhov tseem ceeb ntawm cov xeev ua cov neeg ua yeeb yam tseem ceeb thiab lub hwj chim ua qhov tseem ceeb uas cuam tshuam rau kev sib raug zoo ntawm cov xeev. Raws li cov neeg muaj tseeb, lub ntiaj teb thoob ntiaj teb yog ib qho chaw tsis muaj kev tswj hwm uas tsis muaj lub hauv paus tswj hwm kev sib raug zoo ntawm cov xeev. Cov xeev raug saib ua cov neeg ua yeeb yam uas xav ua kom lawv lub teb chaws muaj txiaj ntsig zoo tshaj plaws, tshwj xeeb tshaj yog hais txog kev ruaj ntseg thiab lub hwj chim.
Cov neeg tseem ceeb ntawm txoj kev xav no yog Thucydides, Machiavelli, thiab Hobbes. Hauv cov ntsiab lus niaj hnub no, cov npe xws li Hans Morgenthau, Kenneth Waltz, thiab John Mearsheimer tau dhau los ua cov cim tseem ceeb. Morgenthau tau sib cav tias kev nom kev tswv thoob ntiaj teb yog kev sib ntaus sib tua tas mus li rau lub hwj chim thiab kev coj ncaj ncees hauv tsev neeg tsis tuaj yeem siv rau ntawm theem thoob ntiaj teb. Kenneth Waltz, nrog nws txoj kev xav ntawm Structural Realism lossis Neo-Realism, tau sib cav tias cov qauv ntawm lub kaw lus thoob ntiaj teb - tsis yog tib neeg lossis tus cwj pwm ntawm cov xeev ib leeg - txiav txim siab cov qauv ntawm tus cwj pwm hauv kev sib raug zoo ntawm cov xeev.
Kev ywj pheej: Kev koom tes thiab cov koom haum thoob ntiaj teb
Kev ywj pheej, ua ib txoj kev xav uas sib txawv ntawm kev muaj tiag, muaj kev cia siab ntau dua txog lub peev xwm rau kev koom tes thoob ntiaj teb thiab lub luag haujlwm ntawm cov koom haum thoob ntiaj teb. Cov neeg ywj pheej ntseeg tias kev sib raug zoo thoob ntiaj teb tsis yog tsuas yog cuam tshuam los ntawm kev tsis sib haum xeeb xwb, tab sis kuj los ntawm kev koom tes thiab kev sib koom siab. Cov xeev tsis yog cov neeg ua yeeb yam tseem ceeb xwb; cov neeg ua yeeb yam tsis yog lub xeev xws li cov koom haum thoob ntiaj teb, cov tuam txhab thoob ntiaj teb, thiab cov koom haum tsis yog tsoomfwv kuj ua lub luag haujlwm tseem ceeb.
Cov neeg tseem ceeb hauv kab lig kev cai no suav nrog John Locke, Immanuel Kant, thiab Woodrow Wilson. Nyob rau hauv lub xyoo pua 20th, txoj kev xav no tau tsim ntxiv los ntawm cov kws sau ntawv xws li Karl Deutsch, Robert Keohane, thiab Joseph Nye. Keohane thiab Nye tau qhia txog lub tswv yim ntawm "Kev Sib Txuas Lus Sib Txawv," uas hais tias nyob rau hauv lub ntiaj teb niaj hnub no, kev lag luam, kev nom kev tswv, thiab kev sib raug zoo sib txuas lus tob, tsim kom muaj ib puag ncig zoo dua rau kev koom tes thiab kev thaj yeeb. Cov koom haum thoob ntiaj teb xws li UN, WTO, thiab IMF raug suav hais tias yog lub luag haujlwm tseem ceeb hauv kev sib hais haum thiab pab txhawb kev koom tes ntawm cov tebchaws.
Kev Tsim Kho: Tus Kheej thiab Cov Qauv Hauv Zej Zog
Kev tsim kho tau tshwm sim los ua ib qho kev tawm tsam rau kev sib cav sib ceg ntawm kev muaj tiag thiab kev ywj pheej thaum kawg ntawm lub xyoo pua 20th. Lub tswv yim no hais tias qhov tseeb thoob ntiaj teb yog tsim los ntawm cov tswv yim, tus kheej, thiab cov qauv hauv zej zog. Cov neeg tsim kho ntseeg tias cov qauv ntawm lub ntiaj teb yog tsim los ntawm kev sib cuam tshuam thiab kev pom ntawm cov neeg ua yeeb yam, tsis yog los ntawm cov khoom siv thiab lub hwj chim xwb.
Alexander Wendt, ib tug ntawm cov kws tshawb fawb txog kev tsim kho, tau hais meej tias "kev tsis muaj kev tswj hwm yog yam uas cov xeev ua rau nws," hais tias tsis muaj cov qauv tsis muaj kev tswj hwm hauv lub ntiaj teb. Raws li Wendt thiab lwm tus kws tsim kho, cov qauv thiab tus kheej uas cov xeev thiab lwm tus neeg ua yeeb yam tuav txiav txim siab cov qauv ntawm kev coj cwj pwm hauv kev sib raug zoo thoob ntiaj teb. Piv txwv li, cov qauv kev cai lij choj tib neeg uas tau lees paub thoob ntiaj teb tau hloov pauv tus cwj pwm ntawm cov xeev txog kev kho lawv cov pej xeem.
Marxism: Kev Tsis Sib Luag ntawm Kev Lag Luam thiab Kev Tswjfwm Imperialism
Kev ntseeg Marxist hauv kev sib raug zoo thoob ntiaj teb hloov qhov kev tsom mus rau kev tsis sib haum xeeb ntawm lub hwj chim ntawm cov xeev mus rau kev sib raug zoo ntawm cov chav kawm thiab kev tsis sib luag ntawm kev lag luam thoob ntiaj teb. Lub tswv yim no yog raws li cov haujlwm ntawm Karl Marx, uas tau sib cav tias kev lag luam yog lub hauv paus ntawm txhua qhov kev teeb tsa hauv zej zog thiab kev nom kev tswv. Cov neeg Marxist hauv kev sib raug zoo thoob ntiaj teb ntseeg tias kev lag luam thoob ntiaj teb tsim cov kev tsis sib luag uas yog lub hauv paus ntawm ntau qhov kev tsis sib haum xeeb thoob ntiaj teb.
Immanuel Wallerstein, nrog nws txoj kev xav txog Lub Ntiaj Teb, yog ib tus neeg tseem ceeb uas txuas Marx txoj kev xav mus rau thoob ntiaj teb. Wallerstein piav qhia txog lub ntiaj teb ua ib lub tshuab capitalist tsis sib npaug, uas cov teb chaws tseem ceeb siv cov teb chaws sab nraud. Kev tsis sib haum xeeb thiab kev tsis ruaj khov tau pom tias yog cov txiaj ntsig ncaj qha ntawm kev siv nyiaj txiag no. Ntxiv rau Wallerstein, cov neeg xws li Antonio Gramsci thiab nws txoj kev xav txog kev tswj hwm kab lis kev cai kuj tau ua cov txiaj ntsig tseem ceeb, tshwj xeeb tshaj yog hauv kev nkag siab txog kev xav ntawm capitalist tuaj yeem nkag mus thiab tsim nws tus kheej hauv kev txiav txim thoob ntiaj teb.
Kev Tshawb Fawb Tseem Ceeb: Nrhiav Kev Ywj Pheej thiab Kev Hloov Pauv
Kev Tshawb Fawb Tseem Ceeb hauv kev sib raug zoo thoob ntiaj teb, feem ntau cuam tshuam nrog Frankfurt School, pib nrog lub hom phiaj ntawm kev thuam thiab hloov pauv qhov kev txiav txim thoob ntiaj teb uas twb muaj lawm. Nws tsis lees txais cov kev xav tseem ceeb ntawm kev muaj tiag thiab kev ywj pheej, sib cav tias cov kev tshawb fawb no feem ntau lees txais qhov xwm txheej tam sim no thiab tsis txaus thuam txog lub zog thiab kev tsis ncaj ncees thoob ntiaj teb.
Robert Cox, ib tug ntawm cov thawj coj hauv kev tshawb fawb tseem ceeb hauv kev sib raug zoo thoob ntiaj teb, tau hais tias "kev tshawb fawb yeej ib txwm yog rau ib tus neeg thiab rau qee lub hom phiaj." Qhov no qhia tau hais tias txhua txoj kev tshawb fawb muaj lawv tus kheej kev ntxub ntxaug thiab kev txaus siab. Cox thiab lwm tus kws tshawb fawb tseem ceeb nrhiav kev txhawb nqa cov pab pawg neeg raug tsim txom thiab tawm tswv yim rau kev hloov pauv hauv zej zog, kev nom kev tswv, thiab kev lag luam sib npaug. Kev tshawb fawb tseem ceeb hais txog qhov tseem ceeb ntawm kev ywj pheej ua lub hom phiaj kawg thiab txhawb kom muaj kev hloov pauv hauv lub cev thoob ntiaj teb.
Xaus
Cov kev xav txog kev sib raug zoo thoob ntiaj teb muab cov qauv kev tshuaj xyuas zoo rau kev nkag siab txog qhov nyuaj ntawm lub ntiaj teb thoob ntiaj teb. Kev muaj tiag, nrog nws qhov kev tsom mus rau lub hwj chim thiab kev ruaj ntseg, Kev ywj pheej, nrog nws txoj kev ntseeg hauv kev koom tes thoob ntiaj teb thiab cov tsev kawm ntawv, Kev tsim kho, nrog nws qhov kev tsom mus rau cov qauv thiab tus kheej hauv zej zog, Marxism, nrog nws qhov kev thuam ntawm kev tsis sib luag ntawm kev lag luam, thiab Kev Tshawb Fawb Tseem Ceeb, nrog nws qhov kev thawb rau kev hloov pauv thiab kev ywj pheej, txhua tus muab cov kev nkag siab tseem ceeb rau kev tshuaj xyuas cov xwm txheej thoob ntiaj teb.
Txawm hais tias lawv muaj kev xav thiab kev tsom mus rau qhov sib txawv, txhua txoj kev xav muab cov cuab yeej rau kev nkag siab txog ntau yam ntawm kev sib raug zoo thoob ntiaj teb. Los ntawm kev sib koom ua ke cov kev nkag siab los ntawm cov kev xav no, peb tuaj yeem nkag siab ntau dua thiab nyuaj dua txog lub ntiaj teb uas hloov pauv. Ua cov kws tshawb fawb, cov neeg tsim cai, lossis cov tib neeg ib txwm nyiam kev hloov pauv thoob ntiaj teb, kev nkag siab tob dua txog cov kev xav no tuaj yeem pab peb tsis yog txhais cov xwm txheej thoob ntiaj teb xwb tab sis kuj nrhiav txoj hauv kev mus rau lub ntiaj teb uas ncaj ncees thiab muaj kev thaj yeeb nyab xeeb dua.