Nkag Siab Txog Kev Sib Raug Zoo Thoob Ntiaj Teb Hauv Lub Ntiaj Teb
Pendahuluuan
Kev sib raug zoo thoob ntiaj teb yog ib qho kev kawm uas suav nrog kev sib cuam tshuam ntawm cov xeev, cov koom haum thoob ntiaj teb, cov tuam txhab thoob ntiaj teb, thiab lwm cov neeg ua yeeb yam uas tsis yog lub xeev. Hauv lub caij nyoog ntawm kev lag luam thoob ntiaj teb, qhov tseem ceeb ntawm kev nkag siab txog kev sib raug zoo thoob ntiaj teb tau nce ntxiv ntau, vim tias kev txiav txim siab thoob ntiaj teb thiab cov xwm txheej muaj kev cuam tshuam tsis kawg rau kev noj qab haus huv thiab kev ruaj ntseg ntawm cov neeg hauv ntiaj teb. Tsab xov xwm no yuav tshawb nrhiav tob txog kev txhais ntawm kev sib raug zoo thoob ntiaj teb, cov kev xav tseem ceeb, thiab nws qhov tseem ceeb hauv lub ntiaj teb.
Kev Nkag Siab Txog Kev Sib Raug Zoo Thoob Ntiaj Teb
Kev Sib Raug Zoo Thoob Ntiaj Teb (IR) tuaj yeem txhais tau tias yog kev kawm txog kev nom kev tswv, kev lag luam, thiab kev sib raug zoo ntawm cov xeev , nrog rau lub luag haujlwm ntawm cov neeg ua yeeb yam tsis yog xeev hauv cov txheej txheem no. Raws li cov kws tshawb fawb xws li Hans Morgenthau, kev sib raug zoo thoob ntiaj teb yog kev kawm txog kev sib ntaus sib tua ntawm cov xeev, uas yog lub hom phiaj tseem ceeb rau kev ua tiav lawv lub teb chaws kev ruaj ntseg thiab kev txaus siab.
Lub tswv yim no tsis yog tsuas yog siv rau kev sib cuam tshuam ntawm tsoomfwv xwb, tab sis kuj suav nrog cov koom haum thoob ntiaj teb xws li United Nations (UN), cov koom haum nyiaj txiag thoob ntiaj teb xws li World Bank, NGOs, cov tuam txhab thoob ntiaj teb, thiab lwm pawg neeg tawm tswv yim. Cov xwm txheej xws li kev ua tsov ua rog, kev lag luam, kev sib raug zoo, kev hloov pauv huab cua, thiab kev ua phem yog qee cov ncauj lus tseem ceeb uas tau kawm hauv kev sib raug zoo thoob ntiaj teb.
Cov Kev Xav Txog Kev Sib Raug Zoo Thoob Ntiaj Teb
Thaum nkag siab txog kev sib raug zoo thoob ntiaj teb, ntau txoj kev xav tau tsim los piav qhia txog cov xwm txheej uas tshwm sim. Qee cov kev xav paub zoo suav nrog:
1. Kev muaj tiag
Kev xav tiag tiag yog ib qho ntawm cov kev xav ib txwm muaj thiab tseem ceeb tshaj plaws hauv kev kawm txog kev sib raug zoo thoob ntiaj teb. Raws li kev xav tiag tiag, cov xeev yog cov neeg ua yeeb yam tseem ceeb, thiab kev sib raug zoo thoob ntiaj teb yeej tsis muaj kev tswj hwm vim tsis muaj hwj chim tswj hwm. Cov xeev ua haujlwm kom muaj laj thawj los nrhiav lawv tus kheej cov txiaj ntsig, feem ntau yog kev ruaj ntseg thiab kev ciaj sia. Kev siv tub rog feem ntau suav hais tias yog txoj hauv kev tseem ceeb los ua tiav cov hom phiaj no.
2. Kev ywj pheej
Kev ywj pheej yog ib txoj kev xav uas hais txog lub luag haujlwm ntawm cov koom haum thoob ntiaj teb thiab txoj cai hauv kev txhawb nqa kev thaj yeeb thiab kev koom tes ntawm cov teb chaws. Txoj kev xav no hais txog qhov tseem ceeb ntawm cov koom haum xws li United Nations thiab cov tsev hais plaub thoob ntiaj teb hauv kev daws teeb meem kev tsis sib haum xeeb thiab txhawb kev thaj yeeb. Kev ywj pheej ntseeg tias cov teb chaws tuaj yeem ua haujlwm ua ke los ua tiav cov hom phiaj sib xws los ntawm kev sib tham thiab kev sib tham.
3. Kev Tsim Kho Tshiab
Kev tsim kho vaj tse qhia txog lub luag haujlwm ntawm cov tswv yim, tus kheej, tus qauv, thiab kab lis kev cai hauv kev tsim kev sib raug zoo thoob ntiaj teb. Raws li kev tsim kho vaj tse, qhov tseeb thoob ntiaj teb tsis yog khoom siv tag nrho, tab sis yog tsim los ntawm cov tswv yim thiab kev tsim kho hauv zej zog. Cov neeg txhawb nqa txoj kev xav no sib cav tias kev hloov pauv hauv txoj kev uas cov xeev thiab lwm tus neeg ua yeeb yam pom lub ntiaj teb tuaj yeem ua rau muaj kev hloov pauv tseem ceeb hauv kev sib raug zoo thoob ntiaj teb.
4. Kev ntseeg Marxist
Marxism, nyob rau hauv cov ntsiab lus ntawm kev sib raug zoo thoob ntiaj teb, tsom mus rau cov teeb meem kev lag luam thiab lub hwj chim hauv chav kawm hauv kev txiav txim siab txog kev sib raug zoo ntawm cov xeev. Lub tswv yim no hais tias kev lag luam thoob ntiaj teb thiab cov chav kawm kav (bourgeoisie) tswj hwm cov qauv thoob ntiaj teb, nrog rau cov teb chaws uas tseem tab tom txhim kho feem ntau tsis zoo. Raws li qhov kev xav no, kev sib ntaus sib tua hauv chav kawm thoob ntiaj teb yog qhov tseem ceeb rau kev nkag siab thiab hloov pauv cov qauv thoob ntiaj teb.
Qhov Tseem Ceeb ntawm Kev Sib Raug Zoo Thoob Ntiaj Teb hauv Lub Ntiaj Teb Thoob Ntiaj Teb
1. Tswj Kev Tsis Sib Haum Xeeb thiab Txhawb Kev Thaj Yeeb
Ib qho ntawm lub hom phiaj tseem ceeb ntawm kev kawm txog kev sib raug zoo thoob ntiaj teb yog kom nkag siab thiab tswj kev tsis sib haum xeeb ntawm cov teb chaws thiab txhawb kev thaj yeeb. Los ntawm kev kawm keeb kwm, kev nom kev tswv, thiab lwm yam uas cuam tshuam rau kev sib raug zoo ntawm cov teb chaws , cov kws tshawb fawb tuaj yeem tsim cov tswv yim los tiv thaiv kev ua tsov ua rog thiab daws cov teeb meem uas tseem muaj.
2. Kev Koom Tes Ua Lag Luam Ntau Ntxiv
Nyob rau lub caij nyoog thoob ntiaj teb, cov teb chaws sib koom siab ua lag luam, kev nqis peev, thiab kev lag luam. Kev kawm txog kev sib raug zoo thoob ntiaj teb pab cov teb chaws nkag siab txog cov txiaj ntsig ntawm kev koom tes ua lag luam thiab yuav ua li cas kom tau txiaj ntsig ntau tshaj plaws. Piv txwv li, cov ntawv cog lus ua lag luam dawb xws li NAFTA lossis TPP yog tsim los ua kom muaj kev lag luam thiab kev nqis peev ntawm cov teb chaws koom tes, thaum kawg txhim kho kev vam meej ntawm kev lag luam.
3. Teb rau Cov Teeb Meem Thoob Ntiaj Teb
Tam sim no lub ntiaj teb tab tom ntsib ntau yam teeb meem thoob ntiaj teb xws li kev hloov pauv huab cua, kev ua phem, kev tsiv teb tsaws chaw coob coob, kev sib kis thoob ntiaj teb, thiab kev ua txhaum cai thoob ntiaj teb. Kev kawm txog kev sib raug zoo thoob ntiaj teb muab kev nkag siab thiab cov cuab yeej los teb rau cov teeb meem no los ntawm kev koom tes thoob ntiaj teb. Piv txwv li, kev daws teeb meem kev sov ntawm lub ntiaj teb xav tau kev koom tes ntawm cov teb chaws loj thiab cov teb chaws uas tseem tab tom txhim kho kom txo cov pa roj av thiab txais yuav cov cai tswjfwm hluav taws xob uas ruaj khov dua.
4. Tsim Kev Sib Raug Zoo Hauv Tebchaws
Kev sib raug zoo ntawm cov teb chaws yog lub hauv paus ntawm kev ruaj ntseg thoob ntiaj teb. Los ntawm kev nkag siab txog cov ntsiab cai thiab kev coj ua ntawm kev sib raug zoo, cov teb chaws tuaj yeem tsim kev sib raug zoo uas muaj txiaj ntsig zoo thiab tiv thaiv kev nce qib ntawm kev tsis sib haum xeeb. Ntxiv mus, kev sib raug zoo kuj pab txhawb kev sib tham txog cov ntawv cog lus thoob ntiaj teb uas tswj hwm txhua yam los ntawm kev lag luam mus rau cov teeb meem tib neeg.
5. Ua kom muaj kev nkag siab txog kab lis kev cai ntau ntxiv
Kev sib raug zoo thoob ntiaj teb kuj tseem ceeb heev rau kev txhim kho kev nkag siab ntawm ntau haiv neeg. Kev lag luam thoob ntiaj teb tau ua rau lub ntiaj teb sib txuas lus ntau dua, tab sis kev sib txawv ntawm cov kab lis kev cai tseem tuaj yeem ua rau muaj kev tsis sib haum xeeb. Kev kawm txog kev sib raug zoo thoob ntiaj teb tso cai rau tib neeg nkag siab txog cov txiaj ntsig, kev lis kev cai, thiab kev coj ua ntawm ntau haiv neeg, thaum kawg txhawb kev kam rau siab thiab kev txaus siab rau ntau haiv neeg.
Xaus
Kev sib raug zoo thoob ntiaj teb yog ib qho kev kawm tseem ceeb thiab nyuaj uas suav nrog ntau yam ntawm lub neej thoob ntiaj teb. Txij li kev tswj hwm kev tsis sib haum xeeb thiab kev txhawb nqa kev thaj yeeb, mus rau kev txhim kho kev koom tes kev lag luam thiab teb rau cov teeb meem thoob ntiaj teb, kev sib raug zoo thoob ntiaj teb ua lub luag haujlwm tseem ceeb hauv kev tsim peb lub ntiaj teb. Nrog nws cov kev xav thiab kev coj ua ntau yam, kev sib raug zoo thoob ntiaj teb muab lub moj khaum rau kev nkag siab thiab cuam tshuam rau kev hloov pauv ntawm lub ntiaj teb. Los ntawm kev nkag siab zoo dua txog kev sib raug zoo thoob ntiaj teb, peb tuaj yeem ua haujlwm rau lub ntiaj teb uas muaj kev thaj yeeb, kev ncaj ncees, thiab kev vam meej.