Nā Kiʻi Koʻikoʻi ma ke Kaua Kūʻokoʻa o Indonesia
ʻO ke Kaua Kūʻokoʻa o Indonesia (1945–1949) he manawa koʻikoʻi ia i ka mōʻaukala o ka lāhui, ʻoiai ke kaua nei ka poʻe Indonesia e pale aku i ka hoʻolaha ʻana o ʻAukake 17, 1945, e kūʻē i nā hoʻāʻo a Dutch e hoʻihoʻi i ka mana. Ua hana ʻia kēia hakakā ma nā ʻano like ʻole: ka diplomasia, ka pūʻali koa, nā neʻe lehulehu, a me ka propaganda honua. Ma hope o kēia ikaika nui he nui nā poʻe koʻikoʻi i hoʻokani i nā kuleana koʻikoʻi—ʻo kekahi i ʻike nui ʻia, ʻo kekahi e loaʻa wale ana ka nānā ʻana i ka wā e ulu ai ka haʻawina mōʻaukala. Nānā kēia ʻatikala i kekahi mau poʻe koʻikoʻi i ke Kaua Kūʻokoʻa o Indonesia a me kā lākou mau haʻawina koʻikoʻi.
1. ʻO Soekarno: Hōʻailona o ka Lokahi a me ka Diplomasia Kālaiʻāina
ʻO Sukarno ka Pelekikena mua o ka Repubalika o Indonesia a he kanaka koʻikoʻi i lilo i hōʻailona o ka lokahi o ka lāhui. I ke kaua no ke kūʻokoʻa, ʻaʻole wale ke kuleana o Sukarno ma ke ʻano he alakaʻi kūhelu akā he mea hoʻoikaika pono hoʻi no nā kānaka. Ua hoʻāla kāna mau haʻiʻōlelo i ka ʻuhane o ke kūʻē a ua hoʻoikaika ʻo ia ʻaʻole hiki ke kūkākūkā ʻia ke kūʻokoʻa.
Ua hoʻokani pū ʻo Sukarno i kahi kuleana koʻikoʻi i ka hoʻolālā politika a me ka diplomasia. I ka wā i kūpono ʻole ai ke kūlana koa, ua lilo ka diplomasia i ala koʻikoʻi no ka mālama ʻana i ke ola ʻana o ka repubalika i nā maka o ka honua. Ua ʻike pinepine ʻo Sukarno iā ia iho i kahi kūlana paʻakikī: ma kekahi ʻaoʻao, pono iā ia ke mālama i ke kūʻokoʻa, aʻo ka ʻaoʻao ʻē aʻe, pono iā ia ke mālama i ke ola o ka Repubalika ma o nā ʻaelike hoʻolālā like ʻole.
2. Mohammad Hatta: Mea Hoʻolālā o ka Diplomacy a me ke Kumumanaʻo o ka Hakakā
Ma ke ʻano he Hope Pelekikena, ua ʻike ʻia ʻo Mohammad Hatta no kona ʻano alakaʻi mālie, noʻonoʻo pono, a me ke ana ʻia. I ka wā o ke kipi, ua hoʻokani ʻo Hatta i kahi kuleana koʻikoʻi i ka hoʻokele ʻana i nā kūkākūkā me ka poʻe Dutch, me ke kaʻina hana o ka ʻimi ʻana i ka ʻike honua o ka Repubalika o Indonesia.
Ua maopopo iā Hatta ʻaʻole i hoʻoholo wale ʻia ke kaua e nā mea kaua akā e ke kūpono hoʻi. No laila, ua hoʻoikaika ʻo ia i ke koʻikoʻi o ka diplomasia e hōʻemi i ke kaomi koa a hoʻomākaukau i ke ala no ka ʻike ʻana i ke kūʻokoʻa. Ua ʻike ʻia nā hāʻawi a Hatta ma nā hoʻoholo koʻikoʻi he nui a me kāna mau hana manaʻo politika i hoʻohuli i ke kuhikuhi o ke kaua o ka repubalika.
3. Sutan Sjahrir: Kuhina Nui a me ka Diplomat o ka Revolution
ʻO Sutan Sjahrir kekahi o nā mea koʻikoʻi loa i ka hoʻomaka ʻana o ke kūʻokoʻa. Ua lawelawe ʻo ia ma ke ʻano he Kuhina Nui a ua lawelawe ʻo ia ma ke ʻano he maka o ka Repubalika i nā kūkākūkā ʻana, ʻoiai ʻo Indonesia e ʻimi nei e hōʻoiaʻiʻo i ke kaiāulu honua ʻo ke kūʻokoʻa ka makemake o ka poʻe, ʻaʻole he hoʻomau ʻana o nā kulekele kolone.
Ua kaulana ʻo Sjahrir no kāna pūnaewele ākea a me nā mākau kamaʻilio ikaika. I loko o ke kipi, ua hoʻohana ʻo ia i ka manaʻo o ka honua ma ke ʻano he "kahua kaua" ʻaʻole i emi iki ka koʻikoʻi ma mua o ke alo. Ua ʻike maopopo ʻia kāna kuleana i nā hoʻoikaika ʻana e kūkulu i ke kākoʻo, kāohi i ka propaganda kolone, a hoʻoikaika i ke kūlana o Indonesia i nā kūkākūkā koʻikoʻi.
4. ʻO General Sudirman: Luna Nui a me ka Hōʻailona o ke Kūʻē
He hōʻailona ʻo General Sudirman o ka hakakā kaua. Ma ke ʻano he Aliʻi Nui o nā Pūʻali Koa Lahui o Indonesia (TNI), ua alakaʻi ʻo ia i ke kaua guerrilla e kūʻē i nā pūʻali koa Dutch hou a hoʻonohonoho pono ʻia. Ua ʻike ʻia ke kūpaʻa o Sudirman i kona hoʻomau ʻana i ke alakaʻi ʻana i nā guerrilla ʻoiai ʻo ia ke olakino maikaʻi ʻole.
He mau hopena koʻikoʻi ko ke kaua guerrilla i alakaʻi ʻia e Sudirman: ua pale aku i ke ola ʻana o ka Repubalika, mālama i ke kākoʻo lehulehu, a hōʻike ʻaʻole hiki ke lanakila maʻalahi ʻia ʻo Indonesia. Ua lilo pū ʻo Sudirman i hōʻailona o ka hoʻopaʻi koa a me ke ʻano pono, e hoʻoikaika ana e pono e hui pū ka pūʻali koa me nā kānaka.
5. Tan Malaka: He Mea Noʻonoʻo Hoʻokahuli Aupuni Hoʻopaʻapaʻa
He kanaka kipi ʻo Tan Malaka me ka mana ideological ikaika. Ua kākoʻo ʻo ia i kahi manaʻo radical o ka hakakā a hōʻole i nā ʻaelike i ʻike ʻia he mea hoʻonāwaliwali i ke kūʻokoʻa. ʻOiai ʻaʻole i loko o nā pōʻai mana kūhelu, ua hoʻohuli ka manaʻo o Tan Malaka i nā dinamika politika o ka kipi.
Ua hoʻopuni pinepine ʻia ke kūlana o Tan Malaka e ka hoʻopaʻapaʻa, ʻoiai ma muli o nā manaʻo like ʻole mai nā poʻe elite aupuni a me nā hui ʻē aʻe. Eia nō naʻe, ʻaʻole hiki ke hoʻopoina ʻia kāna mau haʻawina ma ke ʻano he mea noʻonoʻo a me ka mea hoʻolaha i nā manaʻo anti-colonial. Hōʻike ʻo ia i ke ʻano o ke kaua o ke kūʻokoʻa he kaua o nā manaʻo a me nā hoʻolālā.
6. Bung Tomo: Ka Mea Hoʻoulu i ke Kaua o Surabaya
Ua pili loa ka inoa ʻo Bung Tomo me ke Kaua o Surabaya ma Nowemapa 10, 1945. Ma o nā haʻiʻōlelo lekiō ikaika, ua hoʻoikaika ʻo Bung Tomo i ka wiwo ʻole o ka poʻe e hakakā me nā pūʻali koa Allied a me NICA, ka poʻe e hoʻāʻo nei e hoʻihoʻi i ke aupuni kolone. Ua hōʻike kāna hana i ke koʻikoʻi o ka kamaʻilio lehulehu a me ka propaganda i ka hoʻoulu ʻana i ke kūʻē lehulehu.
Ua lilo ʻo Surabaya i hōʻailona o ke kūʻē koa. ʻOiai ka nui o nā mea i make, ua hōʻike ke kaua i ka honua ua koʻikoʻi ka poʻe Indonesia i ka pale ʻana i ko lākou kūʻokoʻa. ʻAʻole ʻo Bung Tomo he luna koa nui, akā he mea koʻikoʻi kāna kuleana ma ke ʻano he mea hoʻouluulu i ka lehulehu.
7. ʻO Abdul Haris Nasution: Ka Hoʻolālā Koa a me ke Kumumanaʻo o ka Palekana o ka Poʻe
He kanaka koa koʻikoʻi ʻo A.H. Nasution i ka hoʻokumu ʻana i ka hoʻolālā kaua. Ua ʻike ʻia ʻo ia he mea noʻonoʻo koa nāna i hoʻomohala i ka manaʻo o "kaua kanaka holoʻokoʻa," a i ʻole ka pale kaua e pili ana i nā kānaka. I loko o ke kipi, ua pili kēia manaʻo no ka mea ua kū ʻo Indonesia i nā mea kaua a me ka hoʻonohonoho palena ʻia, e hoʻolilo ana i ke kākoʻo kaulana i iwi kuamoʻo o ka pale kaua.
Ua hoʻokani pū ʻo Nasution i kahi kuleana i nā hana pale like ʻole a me nā hoʻonohonoho ʻana ma nā wahi like ʻole. Ma hope o ke kūʻokoʻa, ua kōkua kona noʻonoʻo i ke ʻano o ke aʻo koa lōʻihi o Indonesia.
8. ʻO Hamengkubuwono IX: Alakaʻi ʻĀpana nāna i kākoʻo i ka Repubalika
Ua hoʻokani ʻo Sri Sultan Hamengkubuwono IX i kahi kuleana koʻikoʻi ma o ke kākoʻo politika a me ka logistical no ka Repubalika. I ka wā i lilo ai ʻo Jakarta i mea palekana ʻole a neʻe ke kahua aupuni, ua lilo ʻo Yogyakarta i kapikala o ka Repubalika. He mea koʻikoʻi ke kākoʻo o ke Sultan, ma ke ʻano o ka palekana politika, nā pono aupuni, a me nā kumuwaiwai.
ʻO ka hoʻoholo a ke Sultan e kākoʻo paʻa i ka Repubalika e hōʻike ana ua pili ka hakakā no ke kūʻokoʻa i ka hui pū ʻana ma waena o nā aupuni waena a me nā aupuni ʻāpana. ʻO ke kuleana o nā alakaʻi kuʻuna e like me Hamengkubuwono IX e hōʻike ana e hiki i ka lāhui Indonesia ke apo i nā ʻano pilikanaka a me nā moʻomeheu like ʻole.
9. Rear Admiral John Lie: Nā Hana Malu a me nā Alanui Logistics
Ua ʻike ʻia ʻo John Lie he kanaka koʻikoʻi i ka hoʻoili kaua ʻana i nā mea kaua a me nā hana logistics e kākoʻo i ke kaua. I ka wā o ke keʻakeʻa ʻana o ka Dutch, ua hakakā ka Repubalika e loaʻa nā mea kaua a me nā lako kaua. Ua lilo nā hana moana kiʻekiʻe i hoʻokahi ala e mālama ai i nā lako.
ʻAʻole i ʻike nui ʻia nā hāʻawi a John Lie ma mua o nā mea i hāʻawi ʻia e ka poʻe koa ma ka laina mua, akā he mea nui lākou i ka hōʻoia ʻana i ke kākoʻo waiwai o ka hakakā kaua. Hōʻike ʻo ia ua lanakila pū ʻia ke kaua o ke kūʻokoʻa e ka hana pilikia ma hope o nā hiʻohiʻona.
10. Ke Kuleana o nā Kiʻi Kūloko a me ke Kaiāulu: Nā Koa i Hoʻopaʻa ʻole ʻia
Ma waho aʻe o nā poʻe koʻikoʻi, ua kākoʻo ʻia ke kaua no ke kūʻokoʻa e nā tausani o nā alakaʻi kūloko, nā pūʻali koa o ka poʻe, nā haumāna hoʻomana, nā ʻōpio, a me nā makaʻāinana maʻamau. Ma nā ʻāina like ʻole—Sumatra, Java, Sulawesi, Kalimantan, Nusa Tenggara, a me Maluku hoʻi—ua kū mai nā hui kūʻē, kēlā me kēia me kona ʻano ponoʻī. Ua kiaʻi lākou i nā kahawai ʻike, hānai i nā mea hakakā, hūnā i nā lako, a pale aku i ka ʻāina.
Hoʻokūkala pinepine ka mōʻaukala i nā poʻe koʻikoʻi o ka lāhui, akā, ʻaʻole hiki ke pale kūleʻa i ke kūʻokoʻa me ka ʻole o ka hāʻawi like ʻana o ka poʻe. He mau "poʻe koʻikoʻi" lākou ma ke ʻano ākea loa: nā kumuhana mōʻaukala nāna i hoʻololi i ka hopena o ka lāhui ma o ka wiwo ʻole o kēlā me kēia lā.
Pani
He hakakā nui ke Kaua Kūʻokoʻa o Indonesia e pili ana i ka diplomasia kiʻekiʻe, ka hoʻolālā koa, a me ke kūʻē ʻana o ka lehulehu ma nā wahi like ʻole. Hōʻike nā kānaka e like me Sukarno, Hatta, Sjahrir, General Sudirman, Bung Tomo, Nasution, Hamengkubuwono IX, a me John Lie ua lanakila a pale ʻia ke kūʻokoʻa ma o nā ʻano kuleana like ʻole—mai ka papa kūkākūkā a hiki i ke kahua kaua guerrilla, mai nā haʻiʻōlelo lekiō a hiki i nā hana malū ma ke kai.
ʻO ka hoʻomaopopo ʻana i kēia mau kiʻi koʻikoʻi e kōkua iā mākou e ʻike ʻaʻole ka hana a hoʻokahi kanaka a i ʻole hoʻokahi hui ke kūʻokoʻa, akā, ʻo ia ka hua o ke alakaʻi, ka mōhai, a me ke kuʻikahi o ka lāhui. Ma ka hoʻomanaʻo ʻana a me ke aʻo ʻana i kā lākou mau kuleana, ʻaʻole mākou e hoʻohanohano wale i ka mōʻaukala akā e aʻo pū kekahi i nā haʻawina e pili ana i ka lokahi, ka wiwo ʻole, a me ke akamai hoʻolālā i ke alo ʻana i nā pilikia o ko mākou manawa.
