Fahimtar hedonism a cikin ɗabi'a

Fahimtar Hedonism a Ɗabi'a

Hidonism yana ɗaya daga cikin kalmomin da aka fi amfani da su wajen tattaunawa game da "rayuwa mai kyau," "neman jin daɗi," ko "neman jin daɗi." A cikin tattaunawar yau da kullun, sau da yawa ana fahimtar hidonism a matsayin mara kyau: yana kama da salon rayuwa mai cike da abubuwa, bukukuwa, jin daɗi, da kuma halin "muddin kana cikin farin ciki". Duk da haka, a cikin nazarin falsafa, musamman a cikin ɗabi'a, hidonism yana da ma'ana ta musamman, mafi tsari, kuma ba koyaushe yake da mummunan abu kamar yadda aka zata ba. Hidonism a cikin ɗabi'a yana nufin ra'ayin cewa jin daɗi yana da mahimmanci ko tushen hukunci na ɗabi'a. Wannan labarin ya tattauna ma'anar hedonism a cikin ɗabi'a, nau'ikansa daban-daban, muhimman mutane, da kuma suka da kuma dacewarsa ga rayuwar zamani.

Hedonism: Ma'anar Gabaɗaya da Ma'anar Ɗabi'a

A fannin ilimin asali, kalmar "hedonism" ta fito ne daga kalmar Helenanci hēdonē, ma'ana "jin daɗi" ko "jin daɗi." A cikin mahallin gabaɗaya, hedonism yana nufin hanyar rayuwa da ta mayar da hankali kan neman jin daɗi mafi girma da kuma guje wa wahala. Duk da haka, a cikin ɗabi'a - wani reshe na falsafa wanda ke bincika daidai da kuskure na ayyukan ɗan adam - hedonism ba kawai salon rayuwa bane, amma a maimakon haka ka'idar dabi'u da/ko aikin ɗabi'a.

A takaice, ana iya fahimtar son kai a cikin ɗabi'a a matsayin ra'ayi wanda ke sanya jin daɗi kamar haka:
1. Wani abu da yake da kyau a zahiri (mai kyau a cikin kansa), da/ko
2. Ma'aunin ɗabi'ar wani aiki (ana ɗaukar aiki mai kyau idan yana samar da jin daɗi ko rage wahala).

Daga nan za a iya ganin cewa son zuciya na iya magana game da abin da ke da muhimmanci (ka'idar ƙima) kuma yana iya magana game da abin da ya kamata a yi (ka'idar aiki).

Ilimin halin ɗan adam da kuma ilimin ɗabi'a na Hedonism

A cikin tattaunawar ɗabi'a, yana da mahimmanci a bambanta tsakanin nau'ikan hedonism guda biyu waɗanda galibi ake rikitar da su:

1. Ra'ayin son kai na tunani
Ra'ayin son zuciya na tunanin mutum da'awa ce ta kwatanta yanayin ɗan adam: cewa mutane koyaushe suna aiki don neman jin daɗi da guje wa zafi. Ba koyarwar ɗabi'a ba ce game da abin da "ya kamata" ya zama, amma a maimakon haka magana ce game da "gaskiyar" halayen ɗan adam.

Matsalar ita ce, sau da yawa ana sukar wannan da'awar da cewa tana sauƙaƙa wa ɗan adam kwarin gwiwa. Ba a bayyana ayyukan ɗan adam da yawa cikin sauƙi a matsayin neman jin daɗi ba, kamar sadaukarwar iyaye, ayyukan jarumtaka, ko kuma sadaukar da kai ga ƙa'idodi duk da wahala.

KARANTA  Falsafar Albert Camus ta falsafar wanzuwar rayuwa

2. Ra'ayin ɗabi'a na son kai
Tsarin ɗabi'a na son rai da ɗabi'a da'awa ce ta al'ada: mutane ya kamata su biɗi jin daɗi (kuma su guji zafi) saboda jin daɗi shine mafi girman mizanin alheri ko ɗabi'a. Tsarin ɗabi'a na son rai ya fi dacewa a cikin ɗabi'a domin yana ba da tushen yin hukunci ko wani aiki yana da kyau ko mara kyau.

Hedonism a matsayin Ka'idar Daraja: Jin Daɗi Kamar Kyau

A cikin ɗabi'a, son zuciya sau da yawa yana bayyana a cikin nau'in son zuciya, ra'ayin cewa abu ɗaya tilo da ke da ƙima ta ciki shine jin daɗi, yayin da wahala ke da ƙima mara kyau. Sauran abubuwa kamar wadata, nasara, ilimi, ko girmamawa ana ɗaukar su da mahimmanci ne kawai idan suna kawo jin daɗi ko rage wahala.

Misali, wani zai iya ɗaukar ilimi a matsayin abu mai kyau ba wai kawai saboda yana sa rayuwa ta zama "mai ma'ana ba," har ma saboda yana samar da gamsuwa ta ciki, yana buɗe damammaki don rayuwa mafi aminci, kuma yana rage wahala. A cikin ƙima ta son zuciya, ana ɗaukar ilimi a matsayin abu mai kyau saboda yana ba da gudummawa ga jin daɗi ko walwala.

Sifofi da Ci gaban Hedonism a Ɗabi'a

Aristippus da Cyrenaic Hedonism
Ɗaya daga cikin mutanen farko na son zuciya shine Aristippus na Cyrene (Cyrenaics). Ya jaddada jin daɗin nan take, na zahiri. A wannan ra'ayi, jin daɗin da aka samu "yanzu" yana da matuƙar muhimmanci, don haka mayar da hankali kan ɗabi'a yana mai da hankali kan abubuwan jin daɗi nan take.

Duk da haka, wannan nau'in rashin son kai ana ɗaukarsa a matsayin mai sauƙin kai ga halayen da ba su dace ba, saboda yana daraja jin daɗi na ɗan lokaci sosai ba tare da la'akari da tasirin dogon lokaci ba.

Masu Epicurean da kuma Masu Epicurean Hedonism
Mutumin da ya fi tasiri a cikin ɗabi'ar son zuciya shine Epicurus. Sabanin ra'ayin cewa Epicurus yana wa'azin lalata, ya jaddada wani nau'in jin daɗi mafi natsuwa da kwanciyar hankali. A gare shi, burin rayuwa shine cimma ataraxia (kwanciyar hankali) da aponia (rashin zafi).

Epicurus ya koyar da cewa:
– Ba duk jin daɗi ne ya cancanci a bi ba; wasu jin daɗi a zahiri suna kawo wahala bayan haka.
- Akwai buƙatar wasu wahala idan hakan zai haifar da ƙarin jin daɗi ko kwanciyar hankali na dogon lokaci (misali horo, karatu, aiki).
– Rayuwa mai sauƙi, abota, da kuma kame kai sau da yawa suna kawo farin ciki fiye da jin daɗi.

KARANTA  Plato da ka'idar siffofin ra'ayoyi

Saboda haka, Epicurean hedonism ya fi kusa da manufar "lafiya" fiye da kawai "jin daɗi".

Amfani da Kai: Son kai a Ɗabi'un Zamani
A cikin ɗabi'un zamani, son zuciya yana da alaƙa da amfani, musamman a cikin masu tunani kamar Jeremy Bentham da John Stuart Mill. Amfani da hankali yana da'awar cewa aikin da ya dace shine wanda ke samar da "mafi girman farin ciki ga mafi yawan mutane." Bentham ya fi auna farin ciki da yawa (ƙarfi, tsawon lokaci, tabbas), yayin da Mill ya bambanta tsakanin halayen jin daɗi (an ɗauki jin daɗin hankali ya fi jin daɗin jiki kawai).

Duk da cewa amfani ba koyaushe yake da alaƙa da son zuciya ba (akwai fifikon amfani, misali), sigar gargajiya a bayyane take sanya jin daɗi da zafi a matsayin tushen yanke hukunci na ɗabi'a.

Fa'idodin Hedonism a Ɗabi'a

Hedonism yana da ƙarfi da yawa a matsayin ka'idar ɗabi'a:

1. Mai fahimta da kuma kusanci da ƙwarewar ɗan adam
Mutane da yawa sun yarda cewa jin daɗi yana da kyau kuma ciwo yana da muni. Son zuciya yana fara nazarin ɗabi'unsa daga wannan ƙwarewar asali.

2. Samar da tushe mai amfani don kimantawa
A wajen yanke shawara, tambayar "shin wannan zai ƙara wa mutane jin daɗi ko zai ƙara musu wahala?" tambaya ce mai dacewa ta ɗabi'a.

3. Jawo hankali ga ainihin tasirin
Manufar son zuciya, musamman a cikin yanayin amfaninta, tana jaddada sakamakon ayyuka ga jin daɗin mutane da kuma al'umma.

Sukar da ake yi wa Hedonism a Ɗabi'a

Duk da ƙarfinsa, son zuciya ya jawo suka mai tsanani:

1. Yin watsi da dabi'un da ba na jin daɗi ba
Mutane da yawa suna ganin cewa wasu abubuwa suna da kyau ko da kuwa ba su da daɗi, kamar adalci, mutunci, gaskiya, ko aminci. Mutum zai iya zaɓar faɗin gaskiya ko da sakamakon yana da zafi.

2. Matsalar "jin daɗi" tana da wuyar fayyacewa da aunawa.
Shin jin daɗi koyaushe iri ɗaya ne? Ta yaya jin daɗin karanta littafi zai iya kwatanta jin daɗin cin abinci mai daɗi? Waɗannan kwatancen da ma'auni ba su da sauƙi.

3. Haɗarin barata ayyukan rashin ɗa'a
Idan wani aiki yana kawo farin ciki ga mutane da yawa amma yana cutar da tsiraru, shin hakan daidai ne? Wannan sukar galibi ana mayar da ita ga amfani da ƙarfi ta hanyar da ba ta dace ba.

KARANTA  Simone de Beauvoir da kuma ra'ayin mata na wanzuwar rayuwa

4. Jin daɗi na ɗan gajeren lokaci da na dogon lokaci
Yin sha'awar jima'i ta zahiri na iya haifar da rashin son kai da jaraba, domin yana neman jin daɗi cikin sauri ba tare da la'akari da asara ta dogon lokaci ba.

Muhimmancin Hedonism a Rayuwar Zamani

A zamanin kafofin sada zumunta da al'adun masu amfani da kayan abinci, son zuciya yakan bayyana a matsayin salon rayuwa: neman tabbatarwa nan take, yanayin rayuwa, da gogewa. Duk da haka, ɗabi'un falsafa na son zuciya na iya zama tushen tunani mai zurfi: shin jin daɗin da muke bi yana inganta walwala da gaske, ko kuma kawai yana ba da gamsuwa ta ɗan lokaci?

Misali, hanyar Epicurean tana da mahimmanci don sake kimanta ma'anar "rayuwa mai farin ciki": ba lallai bane yana nufin samun ƙari, amma a maimakon haka yana da kwanciyar hankali, gamsuwa, da 'yanci daga damuwa mai yawa. A halin yanzu, amfani da kai yana tunatar da mu cewa zaɓin mutum yakamata ya yi la'akari da tasirinsa ga wasu - ba kawai gamsuwa da kai ba.

Kammalawa

Ma'anar son zuciya a cikin ɗabi'a ta fi faɗi fiye da kawai "rayuwa cikin almubazzaranci." A cikin nazarin ɗabi'a, son zuciya wata ka'ida ce da ke ba da muhimmanci ga jin daɗi, har ma tana aiki a matsayin tushen yin hukunci kan abin da ke daidai da abin da ba daidai ba na ayyuka. Ya zo ta hanyoyi daban-daban, daga Aristippus, wanda ya jaddada jin daɗi nan take, zuwa Epicurus, wanda ya jaddada son zuciya da kame kai, zuwa amfani da kai, wanda ke yin hukunci kan ɗabi'a ta hanyar tasirinsa ga farin cikin mutane da yawa.

Duk da haka, son zuciya ba tare da suka ba ne, musamman saboda ana ɗaukarsa a matsayin rage rayuwar ɗabi'a zuwa jin daɗi kawai. Saboda haka, fahimtar son zuciya a cikin ɗabi'a ba lallai bane yana nufin karɓar sa a zahiri, amma a maimakon haka, amfani da shi azaman tsarin tunani mai zurfi: irin jin daɗi da ya cancanci a bi, yadda za a auna sakamakon, da kuma yadda za a tabbatar da cewa farin ciki bai lalata wasu dabi'un ɗan adam kamar adalci, mutunci, da alhaki ba.

Idan kuna so, zan iya daidaita wannan labarin zuwa salon takarda na kimiyya (cikakke tare da nassoshi da tsarin rubutun littattafai) ko kuma sigar da ta fi shahara ga shafukan yanar gizo na makaranta.

Ku bar sharhi