Torricelliren teorema – problemak eta irtenbideak
1. 100 cm-ko altuera duen hodi bat urez beteta. Q zulo bat lurretik 10 cm-ra dago. Zein da distantzia horizontala (x)?
Ezaguna:
Zuloaren eta uraren gainazalaren arteko distantzia (h) = 100 cm – 10 cm = 90 cm = 0.9 m
Grabitatearen ondoriozko azelerazioa (g) = 10 m/s2
SE bila: x-ren distantzia
irtenbidea:
Zuloan uraren fluxuaren abiadura
![]()
v= abiadura, g = grabitatearen ondoriozko azelerazioa, h = zuloaren eta uraren gainazalaren arteko distantzia
Uraren fluxuaren abiadura zuloan:
![]()
Airean denbora.
Urak zulotik lurrera egiten duen mugimendua da proiektilaren mugimenduaProiektilaren mugimendua uler daiteke mugimenduaren osagai horizontalak eta bertikalak bereiz aztertuz. x mugimendua abiadura konstantean gertatzen da eta y mugimendua grabitatearen azelerazio konstantean.
Arazo honetan, mugimendu bertikala erorketa libreko mugimendu gisa aztertuta.
Kalkulatu airean denbora ekuazioa erabiliz erorketa libreko mugimendua.
Ezaguna:
Zuloaren altuera (y) = 10 cm = 0.1 m
Grabitatearen azelerazioa (g) = 10 m/s2
Bilatzen da: Denbora-tartea (t)
irtenbidea:
y = 1/2 gt2
0.1 = 1/2 (10) t2
0.1 = 5 t2
t2 = 0.1/5
t2 = 0.02
t = √0.02 segundo
Distantzia horizontala (x):
Ezaguna:
Hasierako abiadura (vo = vox) = 3√2 m/s
Airean denbora (t)= √0.02 segundo
Bilatzen da: Distantzia horizontala (x)
irtenbidea:
v = x / t
x = vt = (3√2)(√0.02) = (3)(1.41)(0.14) = 0.59 = 0.6 metro
2. Metro 1eko altuera duen ura duen depositu bat. P puntuan zulo bat dago. Zein da uraren fluxuaren abiadura zuloan? Grabitatearen azelerazioa 10 m/s da.2.
Ezaguna:
Zuloaren eta uraren gainazalaren arteko distantzia (h) = 100 cm – 80 cm = 20 cm = 0.2 m 
Grabitatearen azelerazioa (g) = 10 m/s2
SE bila: Zuloan uraren fluxuaren abiadura (v)
irtenbidea:
Uraren fluxuaren abiadura zuloan:
3. Handi batbainuontzi elektronikoa ura dauka eta beheko irudian agertzen den txorrota bat dago. g = 10 ms bada-2, orduan txorrotako uraren irteerako abiadura…
Ezaguna:
Altuera (o) = 85 cm – 40 cm = 45 cm = 0.45 metro
Grabitatearen azelerazioa (g) = 10 m/s2
SE bila: Uraren abiadura (v)
irtenbidea:
TOrricelliren teoremak dioenez, uraren gainazaletik h distantziara dagoen zulo batetik igarotzen den uraren abiadura honen berdina da abiadura erorketa libreaing h-ko altueratik ura.
Uraren abiadura erorketa librearen formula erabiliz kalkulatzen daa vt2 = 2 gh
vt2 = 2 gh = 2(10)(0.45) = 9
vt = √9 = 3 m/s
4. A upela urez beteta eta horman zulo bat dago (ikus beheko irudia). Zulotik ateratzen den uraren abiadura… (g = 10 ms-2)
Ezaguna:
Altuera (o) = 1.5 m – 0.25 m = 1.25 metro
Grabitatearen azelerazioa (g) = 10 m/s2
Bilatzen da: Suraren abiadura. (V)
irtenbidea:
vt2 = 2 gh = 2(10)(1.25) = 25
vt = √25 = 5 m/s
5. Metro 1eko altuera duen ura duen depositua (g = 10 ms)-2) eta horman zulo bat dago (ikus beheko irudia). Zulotik ateratzen den uraren abiadura...
Ezaguna:
Altuera (o) = 1 m – 0.20 m = 0.8 metro
Grabitatearen azelerazioa (g) = 10 m/s2
Bilatzen da: Suraren abiadura. (V)
irtenbidea:
vt2 = 2 gh = 2(10)(0.8) = 16
vt = √16 = 4 m/s
- Zer deskribatzen du Torricelliren teoremak?
- Erantzuna: Torricelliren teoremak zulo batetik irteten den fluidoaren abiadura irekiduraren gainetik fluido-zutabearen altuerarekin erlazionatzen du, fluxu egonkorra, biskositaterik gabekoa (biskositaterik gabea) eta konprimaezina dela suposatuz.
- Nola adierazten da Torricelliren teorema matematikoki?
- Erantzuna: Teorema honela adierazten da , Non isurketaren abiadura da, grabitatearen azelerazioa da, eta ℎ zuloaren gainetik fluido-zutabearen altuera da.
- Zein hipotesien pean lortu zen Torricelliren teorema?
- Erantzuna: Teoremak fluidoa konprimaezina eta biskositaterik gabekoa dela, fluxua egonkorra dela eta ez zaiola energia gehigarririk gehitzen edo kentzen suposatzen du.
- Ontzi batek sakonera desberdineko bi zulo baditu, nola konparatuko dira zuloetatik ateratzen diren fluidoen abiadurak?
- Erantzuna: Oinarritik gertuago dagoen zulotik ateratzen den fluidoak abiadura handiagoa izango du goiko zulotik ateratzen den fluidoak baino. Hau da, presioa (eta beraz, energia potentziala) handiagoa delako sakonera handiagoetan.
- Zergatik ez da ontziaren formaren edo zeharkako sekzioaren araberakoa isurketa-abiadura?
- Erantzuna: Torricelliren teoremak zuloaren gainetik dagoen fluido-zutabearen altueragatik sortutako energia potentziala bakarrik hartzen du kontuan. Ontziaren formak ez du altuera hori aldatzen, beraz, isurketaren abiadura berdina izaten jarraitzen du.
- Nola desberdintzen da zulo batetik irteten den fluidoaren benetako abiadura Torricelliren teoremak benetako egoeretan egindako iragarpenetik?
- Erantzuna: Benetako egoeretan, fluidoen biskositatea, turbulentzia eta zuloaren forma bezalako faktoreek benetako abiaduran eragina izan dezakete, askotan Torricelliren teoremak aurreikusten duena baino txikiagoa bihurtuz.
- Zein da Torricelliren teoremaren eta energiaren kontserbazioaren arteko erlazioa?
- Erantzuna: Torricelliren teorema energia mekanikoaren kontserbaziotik eratorria da. Fluidoaren gainazaleko energia potentziala zuloan dagoen energia zinetikoarekin berdintzen du.
- Fluidoz betetako ontzi baten goialdean zulo bat badago, nola deskribatzen du Torricelliren teoremak irteera-abiadura?
- Erantzuna: Altuera. ℎ zuloaren gainetik zero izango litzateke, beraz, Torricelliren teoremaren arabera, isurketa-abiadura zero izango litzateke.
- Nola eragiten dio presio atmosferikoaren presentziak Torricelliren teoremaren iragarpenei?
- Erantzuna: Torricelliren teoremak ontzia atmosferara irekita dagoela suposatzen du, eta beraz, presio atmosferikoak fluidoaren gainazalean berdin eragiten du. Presio hau ezeztatzen da fluidoaren altueran zeharreko presio-diferentzia kontuan hartzen denean, beraz, teorema baliozkoa izaten jarraitzen du.
- Zer gertatzen da ontziko fluidoa gutxitzen denean isurtze-abiadurarekin?
- Erantzuna: Fluidoaren maila jaisten den heinean, altuera ℎ zuloaren gainetik gutxitzen da. Torricelliren teoremaren arabera, isurketa-abiadura gutxituko litzateke .
Galdera eta erantzun hauek Torricelliren teoremaren oinarriak, inplikazioak eta aplikazioak aztertzen dituzte fluidoen dinamikan.