Mga Batakang Tutorial sa Pisika

Article about Thermometers and temperature scales

1. Mga thermometer

The tool designed to measure temperature is a thermometer. There are many types of thermometers, but the working principle is the same. Usually, we use thermometric objects, the nature of matter that changes with temperature. If the temperature of the object changes, the shape, and size of the object also changes. Most thermometers use objects that can expand or shrink when the temperature changes. Thermometers that are often used consist of glass tubes, where there is alcohol or mercury in the center of the tube. When the temperature increases, alcohol or mercury in the container expands so that the length of the alcohol or mercury column increases. Conversely, when the temperature decreases, the length of the alcohol or mercury column decreases. On the outside of the glass tube, there are numbers which are the scale of the thermometer. The number shown by the upper end of the alcohol or mercury column states the value of the temperature of the object being measured.

Basaha ang dugang pa

Artikulo bahin sa Balaod sa Zeroth sa Thermodynamics

Sa pagkakaron, ang atong naobserbahan lang mao ang thermal equilibrium nga nasinati sa duha ka butang nga nagdikit.

Aron mas masabtan ang konsepto sa thermal equilibrium, atong ribyuhon ang tulo ka butang (pananglitan ang mga butang A, butang B, ug butang C). Pananglitan, ang butang B ug butang C wala magdikitay, apan ang butang A nagdikitay sa butang B ug ang butang A nagdikitay sa butang C. Obserbahi ang hulagway sa ubos. Tungod kay ang pagdikitay sa matag usa gawas sa butang A ug butang B anaa sa thermal equilibrium, ang butang A ug butang C anaa usab sa thermal equilibrium. Ang mga butang B ug C ba nga wala magdikitay anaa usab sa thermal equilibrium? Kon gamiton lang nato ang lohika, atong masulti nga ang butang B ug butang C anaa usab sa thermal equilibrium, bisan kon wala sila magdikitay. Ang butang A ug butang B anaa sa thermal equilibrium, nagpasabot nga ang temperatura sa butang A = ang temperatura sa butang B.

Basaha ang dugang pa

Artikulo bahin sa Kahulugan sa temperatura ug thermal equilibrium

Kahulugan sa temperatura

Nakahikap ka na ba og yelo? Unsa ang imong bation kon ang imong mga kamot makahikap og yelo? Unsa man kon ang imong hikapon kalayo? Kon makahikap og yelo, ang imong mga kamot mobati og katugnaw, kon makahikap ka og kalayo, ang imong mga kamot mobati og kainit. Init, init, bugnaw, unsa ang kahulugan sa katugnaw?

Ang konsepto sa temperatura nagsugod sa kainit ug katugnaw nga nasinati sa atong sentido sa paghikap. Base sa gibati sa sentido sa paghikap, atong giingon nga ang usa ka butang mas init kay sa laing butang o ang usa ka butang mas bugnaw kay sa lain. Ang init nga mga butang adunay mas taas nga temperatura, samtang ang bugnaw nga mga butang adunay mas ubos nga temperatura. Kon mas bugnaw ang usa ka butang, mas ubos ang temperatura. Sa laing bahin, kon mas init ang usa ka butang, mas taas ang temperatura. Ang sukod sa kainit o katugnaw sa usa ka butang gitawag og temperatura. Sa hilisgutan sa gas kinetic theory, mas masabtan nimo ang kahulugan sa temperatura; unsay mahitabo sa mga molekula gikan sa usa ka butang aron kini mobati nga init, init, bugnaw o tugnaw.

Basaha ang dugang pa

Artikulo bahin sa mga hugna sa materya (base sa mikroskopikong mga kabtangan)

Sa adlaw-adlaw nga kinabuhi, kanunay natong masugatan ang tulo ka lain-laing hugna sa materya. Adunay mga solidong substansiya (pananglitan, bato, puthaw, ug uban pa), mga likido (tubig, gasolina, ug uban pa) ug mga gas nga substansiya (hangin, ug uban pa). Ang tulo ka hugna niining mga substansiya mailhan base sa ilang abilidad sa pagmentinar sa ilang porma ug gidak-on.

Ang mga solido kasagaran magpabilin nga usa ka piho nga porma ug gidaghanon. Ang likido dili magpabilin nga usa ka gilakip nga porma, apan mopahiangay sa agianan niini sa sudlanan nga giokupar. Pananglitan, kung atong ibutang ang tubig sa usa ka baso, ang porma mausab sama sa usa ka baso. Kung ang tubig ibutang sa bathtub, ang porma mausab sama sa usa ka bathtub. Ang gidaghanon sa likido kasagaran kanunay nga piho. Kung ang usa ka baso nga tubig ibutang sa usa ka banyera, ang gidaghanon sa tubig magpabilin sa usa ka baso. Ang porma sa tubig mahimong mausab, apan ang gidak-on dili gayud magkalainlain. Hinumdumi nga ang gidaghanon sa mga solido ug likido mahimong mausab kung hatagan og igong kusog.

Basaha ang dugang pa

Artikulo bahin sa teorya sa atomo ug teorya sa kinetiko

Teorya sa atomika

Sulod sa liboan ka tuig, ang karaang mga Griyego nagtuo nga ang matag puro nga substansiya (sama sa bulawan, puthaw, ug uban pa) gilangkoban sa mga atomo. Sumala kanila, kon ang usa ka puro nga substansiya putlon ngadto sa gagmay nga mga piraso, nan ang gagmay nga mga bahin putlon pag-usab, dayon putlon balik… ug uban pa, nan adunay pinakagamay nga mga piraso nga dili na maputol pag-usab. Ang pinakagamay nga mga piraso nga dili na maputol pag-usab gitawag nga mga atomo. Ang atomo nagpasabut nga "dili mabahin" (Griyego nga pinulongan)

Niadtong panahona, ang atomo giisip nga wala na mabahin. Apan sa ulahi, nadiskobrehan sa pipila ka siyentista ang mga electron ug atomic nuclei (mga proton ug neutron) mao nga ang pangagpas nga ang mga atomo dili mabahin-bahin sayop. Busa, ang mga atomo gilangkoban sa mga electron (negatibo ang karga) ug atomic nuclei. Ang mga electron naglibot sa nucleus. Sulod sa nucleus, adunay mga proton (positibo ang karga) ug mga neutron (neutral o wala’y karga).

Basaha ang dugang pa

Artikulo bahin sa mga Pagbag-o sa Hugna Kritikal nga Temperatura Triple point

Sa diskusyon sa balaod sa sulundon nga gas, gipasabot nga ang balaod sa sulundon nga gas naghulagway sa kinaiya sa tinuod nga gas nga tukma lamang kung ang presyur ug densidad sa tinuod nga gas dili kaayo dako. Kung ang presyur ug densidad sa tinuod nga gas igo na kadako, ang balaod sa sulundon nga gas naghatag ug dili tukma nga mga resulta, ingon man usab, kung ang temperatura sa tinuod nga gas hapit na sa nagbukal nga punto. Kini may kalabutan sa mga interaksyon nga mahitabo tali sa tinuod nga mga molekula sa gas. Ang presyur sa gas sukwahi nga proporsyonal sa gidaghanon sa gas. Kung ang presyur sa gas igo na kadako, ang gidaghanon sa gas mahimong mas gamay. Tungod kay ang gidaghanon sa gas ubos, ang gilay-on tali sa mga molekula sa gas mahimong mas duol. Kung ang gilay-on tali sa mga molekula mahimong mas duol, ang mga molekula magdani sa usag usa. Kini sama sa kung imong ibutang ang usa ka piraso sa puthaw sa usa ka magnet. Kung ang gilay-on tali sa magnet ug puthaw igo na ka layo, ang magnet dili makabira sa puthaw. Apan kung ang gilay-on tali sa magnet ug puthaw duol, ang puthaw madani nga mas duol.

Basaha ang dugang pa

Van der Walls is the name of a Dutch physicist, J. D. van der Waals (1837-1923). The Van der Waals Equation of State is an equation of state of a gas, similar to The equation of state of an ideal gas. The difference is, The equation of state of an ideal gas cannot provide accurate results if the pressure and density of real gas are large enough. Whereas The Van der Waals Equation of State can produce more accurate results.

The existence of this equation originated from Van der Waals, who realized the limitations of the equation of state of an ideal. Waals, modify the equation of state of the ideal gas, by adding several factors that also influence the real gas condition, when the pressure and density of the real gas are large.

Basaha ang dugang pa

Ang proseso sa pag-alisngaw mahimong ipasabut gamit ang kinetic theory. Sama sa mga molekula sa gas, ang mga molekula sa tubig molihok usab. Ang kalainan mao nga ang mga molekula sa tubig dili magkatibulaag tungod kay ang atraksyon tali sa mga molekula mahimo gihapon nga magkupot niini. Sa laing bahin, ang atraksyon tali sa mga molekula sa gas huyang, mao nga ang mga molekula sa gas dili makahiusa. Kung molihok, ang mga molekula sa tubig adunay katulin. Adunay mga molekula sa tubig nga adunay taas nga katulin; adunay usab mga molekula sa tubig nga adunay gamay nga katulin. Ang distribusyon sa katulin sa molekula sa tubig susama sa distribusyon sa Maxwell.

Mahitabo ang pag-alisngaw kon ang gikusgon sa mga molekula sa tubig igo na kadako aron ang atraksyon tali sa mga molekula sa tubig dili na makakupot niini nga magkauban. Sama sa mga rocket nga mopadulong sa kawanangan, ang gikusgon sa rocket igo na kadako aron ang puwersa sa grabidad sa yuta dili makakupot niini nga magpabilin sa yuta. Timan-i nga ang mga molekula lamang nga adunay dagkong katulin ang makalikay sa atraksyon tali sa mga molekula. Ang mga molekula nga adunay gagmay nga katulin magpabilin nga magkauban sama sa tubig.

Basaha ang dugang pa

Ang pagpabukal usa ka proseso sa pag-usab sa likido ngadto sa gas. Ang pagpabukal mahitabo kung ang saturated vapor pressure katumbas sa air pressure (air pressure = atmospheric pressure). Ang nagbukal nga tubig ra ang atong hisgutan. Ang saturated vapor pressure sa tubig direktang proporsyonal sa temperatura sa tubig, kon mas taas ang temperatura sa tubig, mas taas ang pressure sa saturated vapor. Kon atong ipainit ang tubig, kasagaran adunay gagmay nga mga bula nga makita sa ilawom sa sudlanan. Ang paglungtad sa mga bula nagpakita sa pagkausab sa likido ngadto sa gas. Kon ang saturated vapor pressure sa bula mas gamay kay sa outside air pressure, ang bula mokunhod ug mabungkag sa dili pa moabot sa ibabaw. Ang mga bula malaglag tungod kay ang thrust force sa gawas nga hangin mas taas kay sa thrust force sa alisngaw sa sulod sa bula. Ang external air pressure mas taas kay sa vapor pressure sa bula mao nga ang outside air adunay mas dakong puwersa (P = F / A).

Basaha ang dugang pa

Humidity states the amount of water vapor in the air. When it rains, the atmosphere is very humid because there is a lot of water vapor in the air. Conversely, if the water vapor in the air is very little, the air is arid. The amount of water vapor in the air is expressed by the relative humidity.

The relative humidity is the ratio of the partial pressure of steam to the pressure of saturated vapor of water at a certain temperature (steam is water vapor). Relative humidity is expressed in percent, mathematically formulated:

Basaha ang dugang pa