Mga Pananglitan nga Pangutana nga Naghisgot sa Balaod ni Mendel sa Dayag nga Pagtipas
Pendahuluan
Ang mga balaod ni Mendel sa genetic inheritance nahimong pundasyon sa modernong genetics. Si Gregor Mendel, usa ka Czech nga monghe, nagtukod sa mga batakang lagda nga nagpatin-aw kon giunsa ang mga kinaiya napanunod gikan sa usa ka henerasyon ngadto sa lain pinaagi sa mga eksperimento sa mga tanom nga gisantes. Bisan pa, sa mas komplikado nga kalibutan sa biology, ang mga pagtipas gikan niining mga batakang balaod kanunay nga mahitabo. Usa sa ingon nga panghitabo mao ang dayag nga pagtipas gikan sa mga balaod ni Mendel.
Ang dayag nga mga pagtipas gikan sa mga balaod ni Mendel mahitabo kung ang mga sumbanan sa henetiko nga panulondon dili mosunod sa klasikal nga mga balaod ni Mendel. Kini nga mga pagtipas mahimong hinungdan sa daghang mga hinungdan, sama sa mga interaksyon sa gene, mas komplikado nga mga relasyon sa allelic, ug uban pa. Kini nga artikulo maghisgot sa daghang mga pananglitan sa mga problema nga naglambigit sa dayag nga mga pagtipas gikan sa mga balaod ni Mendel ug kung giunsa kini pag-analisar.
Pananglitan nga Pangutana 1: Epistasis
Ang epistasis usa ka panghitabo diin ang epekto sa usa ka gene gitabonan sa laing gene nga dili allele niini. Kasagaran kini moresulta sa mga phenotype nga dili mosunod sa balaod sa segregasyon ni Mendel. Ania ang pipila ka mga pananglitan sa mga problema nga naglambigit sa epistasis:
Pangutana: Sa mga rosas, ang kolor sa bulak gitino sa duha ka gene. Ang Gene A, kon functional, mopatunghag pula nga pigment. Ang Gene B, kon functional, gikinahanglan aron ma-activate ang gene A. Kon ang gene B wala o dili functional, ang gene A dili mopatunghag pigment bisan kon kini anaa. Sa usa ka tanom nga adunay genotype nga AaBb, unsa ang posibilidad nga makakuha og tanom nga adunay pula nga mga bulak?
Panaghisgot: Sa kini nga kaso, ang gene B kay epistatic sa gene A. Aron mahimong pula ang bulak, kinahanglan adunay labing menos usa ka functional allele A ug usa ka functional allele B. Atong analisahon ang posibleng mga kombinasyon sa genotype nga makasuporta niini:
– Ang AaBb genotype mopatunghag pula nga phenotype, tungod kay ang A ug B nga mga gene parehong magamit.
– Ang ubang kombinasyon sama sa Aabb o aaBb dili makapatunghag pula nga mga bulak tungod kay nagkinahanglan kini og interaksyon tali sa duha ka gene.
Ang probabilidad sa usa ka tanom nga pula ang bulak usa ka kombinasyon sa mga alleles A ug B nga functional. Kung maghimo kita og genetic table para sa AaBb x AaBb, ang probabilidad sa usa ka tanom nga pula ang bulak (dominant sa duha ka gene) kay 9 sa 16. Busa, ang probabilidad nga makakuha og pula nga mga bulak kay 9/16.
Pananglitan nga Pangutana 2: Lethal Allele
Ang usa ka lethal allele usa ka allele nga adunay makamatay nga epekto sa indibidwal nga nagdala niini, kasagaran kung homozygous. Kini nga klase sa lethal allele makaapekto sa gilauman nga phenotypic ratio sumala sa mga balaod ni Mendel.
Pangutana: Sa mga ilaga, ang gene para sa dilaw nga balhibo (Y) dominante kaysa gene para sa abuhon nga balhibo (y). Apan, ang YY allele makamatay, hinungdan sa ahat nga kamatayon. Kung duha ka heterozygous nga ilaga (Yy) ang ipares, unsa ang ratio sa mabuhi nga mga phenotype?
Panaghisgot: Sa usa ka Yy x Yy nga krus, ang klasikal nga balaod ni Mendel motagna og 3:1 nga ratio, apan niini nga kaso kinahanglan natong tagdon ang makamatay nga epekto:
– YY: Makamatay, dili matawo
– Yy: Dilaw
– yy: Abohon
Ang mga indibidwal nga Yy ug yy ra ang mabuhi:
– Ang gidaghanon sa mga indibidwal nga Yy (dilaw) kay dos-tersiya sa kinatibuk-ang buhing mga hayop (2 sa 3).
– Ang gidaghanon sa mga indibidwal yy (abohon) kay un-tersiya sa kinatibuk-ang buhi (1 sa 3).
Ang phenotypic ratio sa mga nabuhi nga ilaga kay 2:1.
Pananglitan nga Pangutana 3: Pagkasumpay sa Gene
Ang mga gene nga nahimutang duol sa usag usa sa samang chromosome mahimong dili mosunod sa balaod ni Mendel sa independente nga segregasyon tungod sa ilang tendensiya nga mapanunod nga magkauban; kini nailhan nga linkage.
Pangutana: Sa mga langaw sa prutas, ang mga gene para sa kolor sa lawas (itom o brown) ug gidak-on sa pako (normal o retarded) nahimutang sa parehas nga chromosome ug nalambigit. Pananglitan, ang genotype nga BbNn nagpakita og sumpay tali sa mga alleles nga B (itom) ug N (normal) ug b (brown) ug n (retarded). Kung duha ka langaw nga BbNn ang gi-crossing, unsaon pagtandi ang resulta nga mga phenotype kung ang crossing-over rate kay 20%?
Panaghisgot: Kon ang mga gene sa samang chromosome nalambigit, ang mga alleles sa mga gene nga nahimutang duol sa usag usa lagmit nga magtapok atol sa pagporma sa gamete. Apan, ang recombination o crossing over mahimong magbulag kanila.
– Tungod kay adunay 20% nga posibilidad nga mahitabo ang crossing over, ang nahabilin nga 80% mosunod sa standard linkage pattern.
– Sa 80% nga nagsunod sa linkage pattern, ang paghiusa sa mga gamete makamugna og mas daghang phenotype, hain man ang mas duol.
– Ang resulta sa crossing over (20%) makapatunghag mga anak nga adunay bag-ong mga phenotype.
Atong hisgotan ang kombinasyon sa mga phenotype:
– Uban sa mayoriya nga sumpay (80%): Dominante nga mga phenotype nga mohaom sa mga ginikanan (normal nga itom ug kulang sa abilidad sa pagkatigulang nga brown).
– Uban sa rekombinasyon (20%): Bag-ong mga phenotype sa hinay nga itom ug normal nga brown ang makita.
Aron makuha ang phenotype ratio, atong kalkulahon base niini nga porsyento.
Konklusyon
Ang dayag nga mga pagtipas gikan sa mga balaod ni Mendel importante nga masabtan sa konteksto sa mas komplikado nga genetics. Ang epistasis, lethal alleles, ug gene linkage pipila lamang ka mga pananglitan sa mga kondisyon nga makaapekto sa kung giunsa ang mga kinaiya napanunod ug kanunay nga moresulta sa mga ratio sa phenotype nga lahi sa gilauman base sa yano nga mga balaod ni Mendel. Pinaagi sa pagsabot niini nga mga pagtipas, mas tukma natong matagna ug masabtan ang genetic inheritance sa mga organismo. Ang pagtuon niini nga mga isyu bililhon kaayo sa pagpalambo sa mas lawom nga pagsabot sa genetics ug evolutionary biology.
